De smalle weegbree: EHBO-plant in je eigen bos

Je loopt door je voedselbos, je voelt de zon op je schouders en je bent bezig met de appelboom die gesnoeid moet worden. Opeens schiet je uit en heb je een flinke schaafwond aan je arm. Geen paniek, want je bent niet alleen tussen de fruitbomen.

Op de paden ertussen groeit een krachtpatser die je direct kan helpen: de smalle weegbree.

Deze plant is je EHBO-kit die recht onder je voeten ligt. Veel mensen lopen er aan voorbij, zonder te weten wat voor een geschenk de natuur hier biedt.

Zonde, want deze veelzijdige bodembedekker is eeuwenoud en onmisbaar in een permacultuur systeem. Hij groeit niet alleen als de beste, hij helpt je ook nog eens genezen.

De geneeskracht van de weegbree familie

De smalle weegbree (Plantago lanceolata) is een ster. Waar andere planten moeite hebben met het vertrappen door mens en dier, juicht de weegbree erom.

Je vindt hem overal: op stoepen, in wandelpaden door het bos en in de bermen. In jouw voedselbos is hij de ultieme partner. Hij vult de gaten op tussen je kruidenlaag en zorgt dat de bodem niet uitdroogt.

Deze plant is allesbehalve nieuw. Archeologen vonden bewijzen dat we hem al 4.000 jaar gebruiken als medicijn.

Wat maakt weegbree zo geneeskrachtig?

Die geschiedenis zit verwerkt in elk blad. Als je hem in je tuin hebt, heb je een stukje levende geschiedenis bij elkaar. Het geheim zit 'm in de chemie van de natuur. Weegbree bevat aucubine.

Dat is een krachtig, natuurlijk antibioticum. Dit stofje zorgt ervoor dat wonden schoon blijven en sneller genezen.

Het remt ontstekingen af en werkt pijnstillend. Ideaal voor die momenten dat je je even bezeert in de tuin.

De plant groeit van mei tot en met oktober. In die periode bloeit hij met subtiele bruine bloemen aan de top van de stengel. Om de geneeskracht optimaal te benutten, pluk je het beste de jonge bladeren. Die zijn zacht en zitten vol werkzame stoffen. Laat de oudere, taaiere bladeren rustig staan; die dienen als voeding voor insecten of als mulch. Zoek je nog een curieuze verschijning in de vaste planten border? Kijk dan ook eens naar de boomui.

EERSTE HULP VOOR DIER EN MENS

Stel je voor: je bent bezig met het snoeien van je perenboom en je schiet uit. Een open wond. In plaats van meteen naar de EHBO te rennen, loop je een paar stappen naar de zijkant van het pad. Je ziet de kenmerkende nerven van de weegbree.

Je plukt een paar bladeren, kneust ze tussen je vingers tot het sap vrijkomt en legt ze op de wond.

Het werkt als een pleister en desinfecteert tegelijkertijd. Het is niet alleen voor jou.

Zalf van smalle weegbree

In de natuurlijke kringloop van je voedselbos is dit goud waard. Naast geneeskrachtige kruiden kun je ook eetbare knolletjes van de aardaker oogsten. Heb je een hond die zich openhaalt aan een braamstruik? Ook dan kan een weegbree kompres wonderen doen.

Zorg er wel voor dat je alleen planten plukt uit gebieden die vrij zijn van landbouwspuiten.

Je wilt geen chemicaliën op je wond. In je eigen permacultuur bos weet je precies wat er gebeurt, dus daar is het 100% veilig. Wil je de kracht van de weegbree langer bewaren? Maak er dan een zalf van.

Zo heb je altijd EHBO in de kast staan. Het proces is simpel, maar vraagt wel wat geduld.

1. Maceraat maken: Vul een pot met verse, fijngehakte weegbree bladeren. Giet er een neutrale olie bij (zoals zonnebloem- of olijfolie). Zorg dat de bladeren helemaal onder staan. Zet de pot 3 tot 4 weken op een donkere plek bij ongeveer 20°C. Schudt de pot af en toe.
2. Zalf koken: Zeef de olie af. Neem 30 gram van dit maceraat. Voeg hier 5 gram bijenwas (of vegan was) en 2 gram shea- of cacaoboter aan toe.
3. Smelten en gieten: Verwarm de olie, was en boter au bain-marie totdat alles gesmolten is. Giet het mengsel direct in kleine, schone potjes.
4. Harden: Zet de potjes in de koelkast om snel hard te laten worden. Daarna kun je ze gewoon op kamertemperatuur bewaren.

Eerst maak je een maceraat, oftewel een geïnfuseerde olie. Hier is het recept voor een basiszalf die minimaal 2 jaar houdbaar is op kamertemperatuur:

Deze zalf is perfect voor droge hielen, schaafwonden of als bescherming tegen de kou. De geur is mild en kruidig, een beetje zoals het bos zelf.

Praktische tips voor je voedselbos

Wil je optimaal profiteren van deze EHBO-plant? Houd dan een paar simpele regels in je hoofd.

Ten eerste: pluk met respect. Neem alleen de jonge bladeren uit de buitenste ring van de plant, net zoals je doet bij de Japanse look in de kruidlaag.

Zo blijft de plant sterk en kan hij doorgroeien. Als je je maceraat maakt, zet de pot nooit in de volle zon. De warmte en het licht laten de olie namelijk ranzig worden.

Een donkere keukenkast of een schuur is perfect. De temperatuur mag rond de 20°C zijn; dat is ideaal voor het extractieproces.

Als je de zalf maakt, vul meteen meerdere kleine potjes. Een grote pot openen en weer sluiten maakt de zalf minder lang houdbaar. Kleine potjes blijven langer vers. Zo heb je altijd een verse voorraad bij de hand, klaar voor het volgende avontuur in je tuin.