De framboos 'Autumn Bliss': Oogsten tot aan de vorst
Een framboos die tot aan de eerste vorst blijft geven? Dat is de 'Autumn Bliss'.
Deze struik is een must-have voor elke voedselbos-liefhebber die wil blijven oogsten als de meeste fruitbomen al lang hun blad hebben verloren. In de wereld van permacultuur draait het om slimme keuzes en een lange oogsttijd, en met deze framboos zit je goed. Je begint in augustus en stopt pas als de vorst de eerste bloemetjes om zeep helpt. Laten we eens kijken hoe je deze topper in je tuin of voedselbos integreert.
Waarom kiezen voor de Frambozenstruik 'Autumn Bliss'?
De 'Autumn Bliss' is een herfstframboos, wat inhoudt dat hij op nieuwe scheuten van hetzelfde jaar draagt. Dit is een groot voordeel vergeleken met de zomerframbozen, die op tweejarig hout groeien.
Je snoeit hem in de winter volledig terug en in het voorjaar loopt hij weer uit.
Die eenvoudige cyclus past perfect in een permacultuur-systeem waar je de planten jaarlijks terugzet. Het is geen veeleisende plant, maar wel een die veel geeft als je hem goed behandelt. De struik bereikt een eindhoogte van ongeveer 200 cm, een mooie hoogte voor een struiklaag in je voedselbos.
Je kunt hem makkelijk in de rij tussen andere bomen of struiken zetten. Omdat hij zelfbestuivend is, heb je geen twee verschillende soorten nodig voor vruchtzetting. Ideaal voor de kleinere tuin of als je een specifieke hoek wilt inrichten voor fruit. De vruchten zijn stevig, donkerrood en smaken vol zoet.
Ze verliezen hun smaak niet snel als je ze een dagje laat hangen.
Wat deze struik echt bijzonder maakt voor de echte natuurtuinier, is de lange oogstperiode. In augustus begin je en doorloopt september en oktober.
In november hangen er vaak nog wel wat vruchten, afhankelijk van hoe koud het wordt. In een voedselbos waar je constant wilt oogsten, is dat goud waard. Je vult de gaten in de oogstkalender op met deze struik. Je betaalt ongeveer €15,- tot €20,- voor een goede kluit, een kleine investering voor jarenlang plezier.
Hoe plant je een Frambozenstruik 'Autumn Bliss'?
Goed planten is het halve werk. Frambozen houden van zon, maar kunnen ook tegen een beetje schaduw.
Voor de zoetste vruchten zet je ze op een plek waar ze minimaal 6 uur zon per dag krijgen. In een voedselbos betekent dit vaak aan de rand van de boomlaag, zodat ze in de middagzon staan.
1. Kies de juiste standplaats
Zorg dat de plek niet te nat is, want natte voeten zijn de grootste vijand van deze plant. De ideale plek is dus zon of halfschaduw. In de volle zon groeien ze het hardst, maar in halfschaduw doen ze het ook prima, al zijn de vruchten dan misschien iets minder zoet. Belangrijker nog is de bodemvochtigheid.
Sta je in een laagte waar water blijft staan? Kies dan een andere plek of maak een verhoogde plantplaats.
Een plek met goede luchtcirculatie is essentieel. Zet ze niet te dicht tegen een muur of hek waar de lucht niet goed kan stromen. Dit vermindert het risico op schimmelziekten zoals meeldauw aanzienlijk.
2. Bodemvoorbereiding
Frambozen doen het het beste op een bodem met een pH-waarde tussen 5,5 en 6,5. Ze houden van een humusrijke, goed doorlatende grond.
Graaf het plantgat ruim. Een gat van 30 cm diep en 30 cm breed is de standaardmaat.
Meng de uitgegraven aard met compost of oude stalmest. Als je bodem erg kleiachtig is, meng er dan wat grof zand of fijne split door om de structuur te verbeteren. Je kunt ook een specifieke meststof gebruiken die geschikt is voor kleinfruit, zoals DCM Meststof Aardbeien & Kleinfruit (€16,95).
3. Plantafstand en diepte
Dit geeft de plant de juiste start zonder te veel stikstof. Ruimte is cruciaal voor de luchtcirculatie.
Plant de struiken 50 cm uit elkaar in de rij. Tussen de rijen houd je 1,5 meter aan.
Dit lijkt veel, maar na een jaar of twee zullen de struiken deze ruimte vullen. De plantdiepte is belangrijk; plant de struik op dezelfde diepte als hij in de pot stond.
4. Ondersteuning geven
Te diep planten leidt tot rotting van de stengelbasis, te ondiep drogen de wortels uit. Druk de aard goed aan rondom de kluit. Hoewel de 'Autumn Bliss' redelijk stevig is, kunnen de scheuten zwaar worden vol met vruchten. Zonder ondersteuning gaan ze hangen en breken ze makkelijk af bij wind of als je plukt.
Een simpele draadspanning tussen palen werkt het best. Span twee draden: een op ongeveer 50 cm en een op 120 cm hoogte.
Bind de scheuten hier losjes tussen. Zo blijven ze rechtop staan en heb je geen last van doorliggende scheuten of schimmel.
Hoe verzorg je een 'Autumn Bliss' frambozenstruik?
De zorg is minimaal, maar bepalend voor de opbrengst. In de zomer gaat het vooral om water geven en plukken, in de winter om snoeien.
Frambozen zijn sterke groeiers, maar ze reageren wel op tekorten. Een tekort aan water zorgt voor kleine, droge vruchten. Een tekort aan voedingsstoffen zorgt voor zwakke scheuten. Hou het simpel: regelmatig water, af en toe mest en op tijd snoeien. Wil je naast kleinfruit ook late bloeiende amandelbomen aanplanten? Dat is een prachtige toevoeging aan je voedselbos.
Snoeien voor een rijke oogst
Dit is het makkelijkste snoeien dat er bestaat. In de winter, van november tot en met februari, snoei je alle stengels tot net boven de grond weg.
Je laat geen oude takken zitten, zoals bij zomerframbozen wel moet. Gebruik een scherpe snoeischaar of een heggenschaar.
Het afval kun je prima verbranden of klein maken en op de composthoop gooien. Door de plant volledig terug te snoeien, stimuleer je de ontwikkeling van jonge, krachtige scheuten die in hetzelfde jaar zullen bloeien en vrucht dragen. Dit voorkomt ook dat ziekten en plagen overwinteren in het oude hout. Wil je meer structuur in je voedselbos? Overweeg dan ook eens de olijfwilg als eetbare haag.
Bemesten voor extra groei
Na de snoei of in het vroege voorjaar geef je mest. Een organische meststof werkt het best voor de bodemstructuur en het bodemleven.
DCM Vivimus Universeel (40 liter voor €9,95) is een uitstekende keuze om de bodem vruchtbaar te houden. Geef niet te veel stikstof, dat leidt tot bladgroei ten koste van de vruchtbaarheid. Een laagje oude compost rond de voet van de plant is vaak al voldoende.
Doe dit in het voorjaar, net voordat de scheuten hard gaan groeien.
Bescherming tegen vorst en ziekten
De 'Autumn Bliss' is redelijk winterhard, maar de jonge scheuten in het voorjaar kunnen wel wat vorstbescherming gebruiken als het langdurig vriest. Een laagje mulch (houtsnippers of blad) rond de voet helpt de wortels te beschermen.
Tegen ziekten is de beste bescherming luchtcirculatie en droge bladeren. Geef water aan de voet van de plant, niet over de bladeren.
Als je merkt dat er schimmel optreedt, snoei dan de aangetaste delen weg en zorg dat de struik weer open staat.
Wanneer kun je oogsten?
De oogst begint in augustus en loopt door tot in oktober en november, al kun je voor de eerste bessen van het seizoen al veel eerder in het jaar terecht. De bessen zijn rijp als ze makkelijk loslaten van de kelk.
Ze moeten dieprood zijn en stevig aanvoelen. Als je ze te laat plukt, worden ze zacht en minder smaakvol.
Pluk regelmatig, bij voorkeur om de dag. Dit stimuleert de plant om nieuwe vruchten te blijven maken. De oogst loopt door tot de eerste strenge vorst de bloemetjes en de laatste vruchten kapot vriest.
In principe kun je dus tot in de winter oogsten. De vruchten zijn erg kwetsbaar.
Bij het plukken moet je voorzichtig zijn. Knijp niet te hard, want dan ontstaan er kneuzingen die snel gaan schimmelen. Leg de geplukte frambozen in een enkele laag in een bakje of mandje. Druk ze niet opeen.
In de koelkast zijn ze maximaal 3 dagen houdbaar. Langer bewaren kan door ze in te vriezen.
Was ze alleen vlak voor het eten, niet voor het bewaren, want vocht bevordert de bederf.
Veelgestelde vragen over de Frambozenstruik 'Autumn Bliss'
Is de 'Autumn Bliss' geschikt voor potten?
Ja, zeker. Met een potmaat van minimaal 10 liter (10 liter emmers zijn vaak te koop voor €3-€5) kun je deze struik goed houden.
Zorg wel voor goede drainage en geef regelmatig water, want in een pot droogt de grond sneller uit.
Bemest iets vaker, want voedingsstoffen spoelen sneller uit de pot. Moet ik de struik beschermen tegen vogels?
Frambozen zijn inderdaad geliefd bij vogels, vooral merels. Als je de bessen wilt redden voor jezelf, is een vogelnet noodzakelijk.
Span het net goed op zodat vogels er niet onderdoor kunnen komen en niet verstrikt raken. Pluk de bessen op tijd, dan heb je minder last van vogels die op zoek gaan naar de laatste rijpe exemplaren.
Hoe lang blijft de struik productief?
Een frambozenstruik is op zijn best vanaf het derde jaar tot ongeveer het zevende jaar. Daarna neemt de productie af. Je kunt echter makkelijk nieuwe struiken kweken door uitlopers (die op de wortel schieten) te verplanten. Zo houd je je voedselbosje eeuwig jong zonder steeds nieuwe planten te kopen.
Tip: Voorkom de valkuil van te natte grond. Als de wortels lang in water staan, ontstaat er wortelrot. Dit is de voornaamste reden dat frambozen het begeven in Nederlandse tuinen. Kies een verhoogde plek of verbeter de drainage met zand.