Zevenblad bestrijden of opeten? Recepten en tips
Zevenblad. Je kent het wel, dat groene gedeelte in je tuin dat sneller groeit dan je kunt schoffelen.
Het voelt soms als een onkruidoorlog die je nooit kunt winnen. Maar stel nu dat je die plant niet als vijand ziet, maar als bondgenoot in je voedselbos of permacultuurtuin? Het is tijd voor een frisse blik op deze sterke verschijning. We gaan het hebben over bestrijden, maar vooral over begrijpen en gebruiken.
Want misschien is die zevenblad wel de moeite waard om te houden. De plant is overal.
Zevenblad (Aegopodium podagraria) werd ooit door de Romeinen meegebracht en is inmiddels een van de 40 meest voorkomende planten in Nederland.
Het is een echte doorzetter. Je treft hem aan in schaduwrijke hoekjes, langs schuttingen en soms midden tussen je kostbare bessenstruiken. In een permacultuur systeem kijken we anders naar planten.
We vragen: wat doet deze plant voor het ecosysteem? Is het een plaag of een helper? Zevenblad kan beide zijn, afhankelijk van wat jij wilt bereiken in je tuin.
Waarom zevenblad zo lastig is
Om zevenblad te begrijpen, moet je naar de wortels kijken. Het is een echte schermbloemige, net als peterselie of selderij.
Maar in plaats van een penwortel, heeft het een dicht netwerk van ondergrondse uitlopers. Elk klein stukje van die wortel dat achterblijft in de grond, kan een nieuwe plant worden. Daarom is schoffelen vaak zinloos; je maakt het alleen maar erger.
De plant houdt van een licht zure grond. In de natuurlijke kringloop van een voedselbos, waar bladval de bodem verzurt, voelt hij zich dus direct thuis.
Het is een pioniersplant die de bodem wil bedekken en beschermen. Zolang de bodem open ligt en de zon schijnt, zal zevenblad proberen die plek in te nemen.
Dat is zijn natuurlijke programma.
De strijd aangaan: Bestrijden of verdringen?
Wil je echt van zevenblad af, dan zijn er methoden die werken en methoden die je beter kunt vermijden.
In de permacultuur werken we met de kracht van de natuur, niet ertegenin. Chemische bestrijdingsmiddelen of drastische ingrepen vernietigen ook het bodemleven waar je fruitbomen zo blij van worden. Daarom kiezen we voor slimme, biologische strategieën.
Biologische oorlogvoering
Deze tip is een goudmuntje voor de moestuinliefhebber: plant aardappelen. Aardappelen geven de stof solanine af aan de grond, wat fungeert als een natuurlijk onkruidremmer.
Tegelijkertijd nemen aardappelplanten veel voedingsstoffen op, waardoor ze de zevenblad concurrentie aandoen.
Plant ze in de buurt van plekken waar zevenblad woekert. Let wel op dat je de aardappelen goed oogst, want je wilt ze niet kwijtraken aan de strijd. Een andere krachtpatser is de Ooievaarsbek (Geranium macrorrhizum). Dit is een bodembedekker die zevenblad letterlijk verstikt.
Het is een sterke plant die goed gedijt in schaduw en droge grond. Hij vormt een dicht tapijt waar zevenblad moeilijk doorheen komt.
Je kunt ze kopen als potplant of stekjes. De prijzen liggen vaak rond de €2,65 tot €3,00 per stuk, afhankelijk van de grootte. Andere concurrentieplanten die helpen zijn Lieve-vrouwe-bedstro of Maagdenpalm.
Ze zorgen voor concurrentie om licht en water. Je kunt de bodem ook helpen veranderen.
Wat je absoluut niet moet doen
Zevenblad houdt niet van kalk. Door de zuurgraad te verhogen met kalk, maak je de grond minder aantrekkelijk voor zevenblad. Let wel op: te veel kalk kan andere planten en het bodemleven verstoren.
Doe het met mate en meet de zuurgraad af en toe. Er zijn een paar valkuilen waar veel tuiniers intrappen.
Schoffelen is er een. Je breekt de wortels stuk en verspreidt ze over de tuin. Binnen de kortste keren heb je een groter areaal zevenblad dan ervoor.
Gebruik ook geen azijn of groene zeep om de bladeren te bespuiten. Dit lijkt misschien effectief, maar het is schadelijk voor het bodemleven en het grondwater.
Bovendien doodt het de plant vaak niet tot in de wortel, waardoor hij gewoon weer terugkomt.
Gooi het tuinafval met zevenblad nooit op de composthoop. De wortelstukjes overleven het composteringsproces en verspreiden zich over je hele tuin zodra je de compost uitrijdt.
Zevenblad opeten: De eetbare oplossing
Waarom vechten tegen iets wat zo voedzaam is? Zevenblad behoort tot dezelfde familie als peterselie en selderij, en dat proef je.
Recepten met zevenblad
De smaak is fris, licht pittig en een beetje nootachtig. In de lente zijn de jonge blaadjes het lekkerst; ze zijn mals en minder bitter.
Oudere blaadjes kunnen wat harder zijn, maar zijn nog steeds te gebruiken. Dit is de ultieme permacultuur-strategie: oogsten wat je niet wilt hebben. Het is super makkelijk te verwerken in je dagelijkse maaltijden.
Je kunt het overal door doen waar je normaal peterselie of spinazie voor gebruikt. Zevenbladpesto: Dit is heerlijk op een boterham of bij pasta. Je hebt nodig: ongeveer 100 gram jonge zevenbladblaadjes, 50 gram pijnboompitten (of zonnebloempitten voor de portemonnee), 50 gram Parmezaanse kaas (of een vegan alternatief), 2 teentjes knoflook, een scheut olijfolie en wat zout. Doe alles in de blender en mix tot een smeuïge pasta.
Je proeft de lente! Zevenbladsoep: Een groene variant op aardappel-peterseliesoep.
Neem 4 aardappelen, 1 liter groentebouillon, een flinke hand zevenblad, een ui en wat room of kokosmelk. Kook de aardappelen en ui in de bouillon tot ze zacht zijn.
Voeg het zevenblad op het laatst toe (kort koken, dan blijft de smaak fris). Pureer het geheel en roer de room erdoor. Afmaken met een beetje nootmuskaat.
Zevenbladstamppot: Kook aardappels gaar. Voeg tijdens het stampen een ruime hoeveelheid fijngesneden zevenblad toe.
Doe er een klontje boter en een scheut melk bij. Het smaakt heerlijk met een gerookte kip of een vegetarische bal. Je kunt het ook mengen met spinazie voor een mildere smaak.
Salamoer van zevenblad Wil je de oogst langer bewaren? Maak salamoer.
Snijd de blaadjes grof. Meng 1 liter water met 2 eetlepels zout en eventueel wat mosterdzaad of venkelzaad.
Giet het kokende water over de blaadjes in een pot. Laat het afkoelen en zet het in de koelkast. Het blijft weken goed en is een heerlijke toevoeging aan salades of als borrelhapje.
Naast eten heeft zevenblad een historie als geneeskrachtige plant. Vroeger werd het gebruikt tegen jicht en reuma. De bladeren kun je fijnknippen en als kompres gebruiken op pijnlijke gewrichten. Het zou een kalmerende en ontstekingsremmende werking hebben.
Medicijn en verzorging
Ook kun je thee zetten van de bladeren voor een kalmerend effect.
Zoek wel altijd verder op of raadpleeg een expert voordat je het intern gebruikt.
De kracht van het bodemleven en bedekking
Als je een voedselbos wilt aanleggen, is bodembedekking essentieel. Open grond is een open uitnodiging voor onkruid, al kun je wilde planten zoals de brandnetel ook juist een plekje gunnen.
Zevenblad is de pionier die deze plek inneemt. In plaats van het te bestrijden, kun je het ruimte geven op plekken waar je nog niets plant, of het actief gebruiken als bodembedekker. Het houdt de bodem vochtig en beschermt tegen erosie.
Een drastische maar effectieve methode om zevenblad te verwijderen voordat je een nieuwe border aanlegt, is bedekking met zwart folie. Leg het folie over de plek en zorg dat er geen licht meer bij komt.
Het duurt ongeveer 2 jaar, maar dan is het zevenblad echt verdwenen.
De wortels putten zich uit omdat ze geen energie kunnen opwekken zonder zonlicht. Dit is een chemische-vrije manier die goed past bij een gifvrije tuin. Als je zevenblad wilt houden maar binnen de perken wilt houden, is regelmatig oogsten de sleutel. Pluk wekelijks de blaadjes weg.
Door de bladeren te verwijderen, forceer je de plant om energie te halen uit de wortelopslag. Net als bij bepaalde muntsoorten in het voedselbos, verzwakt de plant na verloop van tijd en verspreidt hij zich minder agressief.
Je krijgt er gratis eten voor terug. Dat is een win-win situatie.
Conclusie: De juiste mindset
Zevenblad bestrijden of opeten? Waarom niet allebei? In een permacultuur tuin draait het om balans.
Je hoeft niet alles perfect te hebben. Soms is zevenblad even een plaag, vooral als het je fruitbomen overneemt.
Dan is de Ooievaarsbek of het planten van aardappelen een goede eerste stap. Vergeet niet om de bodem te verbeteren met kalk als dat nodig is. Maar probeer het vooral eens in de keuken. Je zult versteld staan van de smaak.
Het is gratis voedsel dat letterlijk aan je voeten groeit. Dus voordat je de schoffel pakt, pluk je een mandje vol jonge blaadjes.
Zo draai je de zevenblad-oorlog om in een vredesmissie. Combineer dit met tijm en rozemarijn op de zonnige randen van je voedselbos; je tuin wordt er beter van, en jij ook.