Wat te doen tegen de pruimenmot en de fruitmot?

Je staat in je voedselbos, tussen de pruimenbomen, en ziet ineens dat je oogst vol gaten zit. Dat is waarschijnlijk de pruimenmot of fruitmot.

Niet getreurd, je kunt dit oplossen zonder meteen naar chemische spuitmiddelen te grijpen. Laten we praktisch aan de slag gaan, met oplossingen die passen bij een natuurlijk systeem.

Wat is een pruimenmot?

De pruimenmot (Grapholita funebrana) is een kleine nachtvlinder van ongeveer 8 millimeter.

Hij is grijs met blauwe schubben en vliegt vanaf half april als het buiten boven de 13 graden komt. In je voedselbos kan hij flink toeslaan, want hij eet niet alleen pruimen, maar ook perziken, mirabellen, abrikozen en kersen.

De schade ontstaat door de rupsen. Die eten het vruchtvlees en laten uitwerpselen achter, waardoor de vrucht rot en onbruikbaar wordt. Zonder bestrijding verlies je makkelijk een groot deel van je oogst. Een natuurlijke aanpak houdt je boomgaard gezond en in balans.

Hoe kun je de pruimenmot herkennen?

Een volwassen pruimenmot herken je aan die 8 mm grote, grijze vleugels met blauwe glans. Je ziet ze vooral ’s avonds en ’s nachts rond de bomen vliegen, als het warmer is dan 13 graden.

De larven zijn het echte probleem. Ze worden ongeveer 12 mm lang, zijn roze met een zwarte kop en verstoppen zich in de vrucht. Binnenin een pruim vind je een lichtbruine cocon van 7 mm.

Als je een pruim opensnijdt en een roze rups met zwarte kop ziet, weet je genoeg.

Let ook op uitwerpselen in de vrucht. Die zien eruit als kleine, donkere korreltjes. Dat is een duidelijk teken dat er een rups actief is.

Ontwikkeling van de pruimenmot

De vluchtperiode loopt van begin mei tot september, maar door de opwarming begint het steeds eerder en duurt het langer. Bij temperaturen boven de 15 graden legt de mot eitjes. Na ongeveer een week komen die uit bij warm weer.

Een pruimenmot kan twee tot drie generaties per jaar hebben. De eerste golf begint in het voorjaar, de tweede in de zomer.

In warme zomers kan er een derde golf bijkomen. Dat betekent dat je meerdere keren moet opletten en ingrijpen.

De rupsen verpoppen in de vrucht of in afgevallen blad en fruit. Daar overwinteren ze. In het voorjaar komen ze uit als vlinder en begint de cyclus opnieuw. Dit maakt het belangrijk om afval in de herfst en winter op te ruimen.

Bestrijding van de pruimenmot

De slimste aanpak in een voedselbos is door goed te observeren problemen op te lossen voordat ze ontstaan. Hang feromoonvallen op vanaf half april.

Deze lokken de mannetjes en verminderen de bevruchting. Een val beschermt ongeveer drie bomen in de directe omgeving. Voorbeelden zijn de CELAFLOR® Naturen® feromoonval. Deze kost ongeveer €15 tot €20.

Na ongeveer zes weken vervang je de lokstof met een navulset, die rond de €10 kost. Hang de val op ooghoogte aan de zonzijde van de boom, uit de wind.

Tip: kies minder gevoelige rassen zoals Wignon of Sainte Cathérine. Deze doen het goed in permacultuur en zijn minder vatbaar voor motaantasting.

Wanneer moet je de pruimenmot bestrijden?

Verder is het belangrijk om afgevallen pruimen en ander fruit dagelijks op te rapen.

Doe dit in de GFT-bak of composteer het heet, zodat de poppen niet uitkomen. Laat je kippen scharrelen in de boomgaard; die eten graag de poppen en rupsen op. Hang ook oorwurmhuisjes op; deze natuurlijke vijanden jagen op kleine rupsen.

Begin in april met het ophangen van feromoonvallen zodra de temperatuur boven de 13 graden komt. Vanaf half mei controleer je wekelijks of er rupsen in de vrucht zitten.

Pak de eerste generatie direct aan, dan beperk je de schade van de tweede en derde generatie. In de zomer check je vooral de vroegrijpende rassen. Bij warme periodes volg je de ontwikkeling op de voet, want uitkomen gaat sneller. In de herfst ruim je alle afgevallen vruchten en blad op, zodat de poppen geen schuilplaats vinden.

Tips voor biologische pruimenmot bestrijden met een feromoonval

• Zet drie vallelen per drie bomen, op ooghoogte aan de zonzijde.
• Vervang na zes weken de navulset, zodat de lokstof blijft werken.
• Combineer met kippen en oorwurkhuisjes voor een compleet systeem.
• Houd de temperatuur in de gaten: boven de 15 graden begint de eiafleg.
• Rap dagelijks afgevallen fruit op en verwijder het uit de tuin.

Voorkomen van de pruimenmot

Voorkomen is makkelijker dan genezen. Kies voor rassen die minder gevoelig zijn, zoals Wignon of Sainte Cathérine.

Deze doen het goed in een voedselbos en vereisen minder bestrijding. Ruim in de herfst en winter al het afval op.

Verwijder dode takken en blad, en composteer heet. Zo dood je de poppen en voorkom je dat ze in het voorjaar uitkomen. Gebruik een combinatie van feromoonvallen, natuurlijke vijanden en dagelijkse controle.

Zo houd je de populatie klein zonder chemische middelen. Een gezond bodemleven en een divers plantenpakket versterken je boomgaard en maken het moeilijker voor de mot om zich uit te breiden.

Biologisch pruimenmot bestrijden

Biologisch bestrijden betekent werken met de natuur. Feromoonvallen zijn een goed startpunt.

Ze zijn veilig voor bijen en andere nuttigen. Hang ze op tijd op en vervang ze regelmatig. Zet in op natuurlijke vijanden.

Oorwurmhuisjes bieden schuilplaats aan oorwormen, die rupsen eten. Kippen in de boomgaard helpen poppen en rupsen op te ruimen.

Een divers kruidenlaag trekt nuttige insecten aan en verbeterd de bodem. Let op dat je geen chemische bestrijding gebruikt zonder fruit goed te wassen. Dat is niet nodig in een voedselbos en schadelijk voor je ecosysteem. En bestrijd niet alleen rupsen nadat ze in de pruim zitten; pak de cyclus aan met vallen, schoonmaken en natuurlijke vijanden. Zo voorkom je dat wespen je fruit opeten.

Denk aan de hele cyclus: vang de vlinders, eet de rupsen, ruim de poppen op. Dan blijft je oogst gezond.

Praktische stappen voor je voedselbos

Stap 1: Hang half april feromoonvallen op, circa €15 per stuk. Stap 2: Rap dagelijks afgevallen fruit op en doe het in de GFT-bak.

Stap 3: Zet kippen in de boomgaard en hang oorwurmhuisjes op. Stap 4: Kies minder gevoelige rassen en plant een mix van pruimen, perziken en kersen.

Stap 5: Controleer wekelijks op rupsen, vooral bij temperaturen boven de 15 graden. Stap 6: Vervang feromoonvallen na zes weken met een navulset. Voorkom varenrouwmug in je opkweekstation en houd met deze aanpak de pruimenmot onder controle, zodat je geniet van een gezonde, productieve boomgaard.

Je bent niet afhankelijk van chemie, maar werkt samen met de natuur. Dat is het voordeel van een voedselbos en permacultuur: je bouwt een systeem dat zichzelf in stand houdt.