De suikerwortel: Een historisch wortelgewas herontdekt
Stel je voor: je loopt door je voedselbos, tussen de fruitbomen en de vaste kruidlaag, en je trekt een wortel uit de grond die zoeter smaakt dan pastinaak en zachter dan schorseneer. Dat is de suikerwortel.
Een historisch gewas dat we in Nederland lang zijn vergeten, maar nu langzaam terugkomt in permacultuur-tuinen en op biologische markten. De wortel is delicaat zoet, combineert met boter in de pan, en geeft een maaltijd voor vier personen met maar twee planten. In herfst en winter is hij verkrijgbaar bij natuurwinkels en op biologische markten, en met een beetje geluk groeit hij in je eigen voedselbos.
De suikerwortel (ook bekend als skirret, chervis of serillen) is een historisch wortelgewas dat oorspronkelijk uit Oost-Europa of Azië komt.
Mogelijk is hij in de 15e eeuw in Europa geïntroduceerd, of eerder via Tataren in de 13e eeuw, of zelfs al bij de Romeinen. In de 15e tot 18e eeuw was hij populair, maar daarna raakte hij in de vergetelheid. Tegenwoordig wordt hij nog verbouwd in China, Japan en Korea, en in Nederland vind je hem steeds vaker in voedselbossen en permacultuur-tuinen. Het is geen suikerbiet: de wortel werd historisch gebruikt voor zoetheid, niet voor suikerproductie.
In plaats daarvan diende hij als koffiesurrogaat en als basis voor brandewijn. Vandaag de dag wordt hij in Japan en China gekookt, gefrituurd, in soep verwerkt en in roerbakgerechten gebruikt.
Wat is suikerwortel en waarom is hij interessant voor je voedselbos?
De suikerwortel groeit als een vaste plant in de kruidlaag van een voedselbos. De plant wordt 1 tot 1,5 meter hoog, soms meer, en vormt een bundel vingerdikke wortels van 10 à 15 cm lang.
Buiten is de wortel grauw, van binnen wit en zacht. De smaak is delicaat zoet, een combinatie van pastinaak, zoete aardappel en schorseneer.
Die smaak maakt hem ideaal voor herfst- en wintermaaltijden: je trekt een paar wortels, kookt of roerbakt ze, en hebt een voedzame, zoete toevoeging aan je gerechten. In permacultuur past suikerwortel perfect in de onderste lagen: hij dekt de bodem, wortelt diep en heeft weinig onderhoud nodig. Hij combineert goed met fruitbomen en andere vaste kruiden, en draagt bij aan een gezonde bodem.
Omdat de plant meerdere jaren meegaat, hoef je niet elk jaar opnieuw te zaaien. Je kunt hem vermeerderen door te scheuren, wat de plant vitaal houdt en de opbrengst spreidt. Voor een voedselbos is dat een praktische, duurzame keuze.
Zaadteelt & Vermeerderen
Zaai suikerwortel in september of in het voorjaar. Het zaad heeft een koude periode nodig om te ontkiemen, dus een winterse rustperiode helpt.
Zaai in de volle grond of in potten die buiten overwinteren. Houd rekening met een oogsttijd van ongeveer 13 maanden na zaaien: je zaait in september, overwintert, en oogst het volgende najaar.
In de praktijk betekent dit dat je planten in het eerste jaar wortel ontwikkelen en in het tweede jaar volwassen smaak geven. Vermeerderen gaat het makkelijkst door scheuren. Deel een volwassen plant in het voorjaar of najaar in meerdere delen, zet de delen terug in de grond, en ze groeien weer aan.
Een volwassen plant levert 2 tot 4 scheuren op, afhankelijk van de grootte. Combineer dit met een mulchlaag van blad of houtsnippers uit je voedselbos: dat houdt vocht vast en beschermt de wortels. In de kruidlaag past suikerwortel tussen vaste kruiden zoals bieslook, zuring en bernagie, en onder fruitbomen zoals appels en peren. De opbrengst is praktisch: 2 planten leveren een maaltijd voor 4 personen.
Plant op een zonnige plek in goed doorlatende grond, en overweeg ook eens de zonnewortel, het verfijnde neefje van de aardpeer; geef in droge periodes extra water.
In een permacultuur-systeem kun je hem combineren met bodembedekkers zoals aardbei of de eetbare daglelie, zodat de bodem bedekt blijft en onkruid minder kans krijgt.
Waar te vinden en wat kost het?
In Nederland is suikerwortel verkrijgbaar bij natuurwinkels en op biologische markten, vooral in herfst en winter.
Verse wortels kosten doorgaans tussen €4 en €8 per kilo, afhankelijk van de bron en het seizoen. Zaad is verkrijgbaar bij gespecialiseerde permacultuur- en voedselbos-aanbieders, vaak voor €3 tot €6 per zakje met 50–100 zaden. Jonge planten of scheuren zijn soms te koop op biologische markten of via voedselbos-netwerken, voor €2 tot €5 per stuk.
Voor je voedselbos is het slim om zelf te starten met zaad of scheuren. Zaad geeft je meer variatie en een groter aantal planten voor weinig geld.
Scheuren geven snelle opbrengst en een stabiele plantpopulatie. Combineer beide: zaai jaarlijks een paar planten en deel de volwassen exemplaren om de voorraad in stand te houden.
Praktische tips voor oogst en gebruik
- Zaai in september of voorjaar; de koude periode helpt bij ontkieming.
- Oogst na ongeveer 13 maanden: trek de wortels voorzichtig uit de grond.
- Vermeerder door te scheuren: deel volwassen planten in het voorjaar of najaar.
- Combineer met boter, in soep of roerbak voor de beste smaakbeleving.
- Gebruik 2 planten voor een maaltijd voor 4 personen.
- Vermijd verwarring met suikerbiet: suikerwortel is een wortelgewas voor zoetheid, niet voor suikerproductie.
In de keuken is suikerwortel veelzijdig. Kook de wortels kort en serveer met boter en kruiden uit je tuin, of gebruik je eigen oogst voor helende smeerwortelzalf.
Roerbak ze met sesamolie en sojasaus voor een Aziatische twist. Of verwerk ze in een romige soep met appel uit de boomgaard. De smaak is zacht zoet, dus je hebt weinig extra suiker nodig.
Bewaar de wortels koel en vochtig, bijvoorbeeld in een zandbak of in de koelkast, voor langere houdbaarheid.
Wil je suikerwortel integreren in je voedselbos? Plant hem in de kruidlaag onder fruitbomen, combineer met bodembedekkers en zorg voor een mulchlaag. Zaai jaarlijks een paar planten en deel de volwassen exemplaren. Zo hou je de oogst stabiel en de plant vitaal.
Geef een reactie Reactie annuleren
In de herfst en winter trek je een paar wortels, kookt of roerbakt ze, en geniet je van een historisch gewas dat perfect past in een permacultuur-systeem. Heb je ervaring met suikerwortel in je voedselbos?
Deel je tips en vragen hieronder. Zo leren we samen en blijft deze bijzondere wortel in leven.