Zwarte walnoot (Juglans nigra): Waar moet je op letten bij aanplant?
Zwarte walnoot, of Juglans nigra, is een prachtige boom voor in je voedselbos. Hij combineert een majestueuze uitstraling met een rijke oogst van smaakvolle noten.
Maar hij is ook een beetje een eigenwijs type. Hij heeft duidelijke wensen en als je die negeert, kun je flink teleurgesteld worden. Wil je over een jaar of twintig genieten van je eigen noten?
Dan moet je bij de aanplant meteen goed beginnen. Dit is wat je moet weten om je zwarte walnoot een vliegende start te geven.
Bodem- en standplaatsvereisten
Bodemtype en drainage
De wortels van een zwarte walnoot zijn gevoelig. Echt gevoelig. Ze houden niet van water dat blijft staan.
Staat je grond langere tijd onder water? Dan gaan de wortels rotten en is de boom ten dode opgeschreven. Vermijd dus zware, dichte kleigronden waar water moeilijk wegzakt. Een plek met goede drainage is essentieel.
Zandgrond of lichte leem is perfect. Een helling is vaak een goed idee, want daar loopt het water af.
Qua zuurtegraad of pH is de boom redelijk tolerant, maar hij voelt zich het best in een licht zure tot neutrale bodem.
De ideale pH-range ligt tussen 5,0 en 7,0. Sommige bronnen geven zelfs een voorkeur aan voor een pH tussen 6,5 en 7,5. Twijfel je over je bodem?
Licht en temperatuur
Laat dan een grondstaal analyseren. Een kleine moeite, groot plezier.
Zwarte walnoot is een echte zonliefhebber. Zet hem niet in de schaduw van andere bomen. Je boom heeft minimaal 6 tot 8 uur direct zonlicht per dag nodig om goed te groeien en vrucht te dragen.
Denk dus goed na over de plek. Welke bomen staan er nu?
En welke komen er nog? Hij groeit uit tot een flinke kerel van 30 tot 40 meter hoog.
Dat betekent dat hij op den duur een hoop schaduw gaat werpen.
Jonge bomen zijn wel wat gevoeliger voor vorst. Een beschutte locatie, bijvoorbeeld tegen een muur of een haag, kan helpen om ze de eerste jaren te beschermen tegen felle wind en strenge vorst. Zodra hij eenmaal goed geworteld is, kan hij de koude beter aan.
Planttijd en -methode
Plantmateriaal
De keuze van je plantmateriaal bepaalt voor een groot deel je succes. Ga voor kwaliteit. Kies bijvoorbeeld voor een moerbei als veredeld boompje.
Die zijn sterk en goed geworteld. De boom moet minimaal 1,80 meter lang zijn en een wortelstelsel hebben dat minimaal 3 jaar oud is. Dat klinkt misschien oud, maar het betekent dat de boom al een goed fundament heeft gebouwd.
Planttijd en -methode
Koop je een oudere boom? Dan is de kans groot dat hij na het verplanten lang in een soort winterslaap gaat en pas na jaren weer goed gaat groeien.
De beste tijd om te planten is van half november tot half maart. De boom is dan in rust. Plant je in de herfst? Dan kan hij nog even doorgroeien met zijn wortels voordat de vorst intreedt.
Dat geeft hem een enorme voorsprong in het voorjaar. Bovendien heeft hij dan minder last van droogtestress.
Plant je liever in het voorjaar? Zorg dan dat je voor half maart bent. Wat je ook doet, zorg voor een gat dat groot genoeg is.
Maak het gat twee keer zo breed als de kluit. Je hoeft geen mest of compost in het plantgat te stoppen, dat kan de wortels juist verbranden.
Wel is het goed om na het planten de boom flink water te geven. En om de boom heen leg je een laagje verteerde stalmest of ander organisch materiaal als mulch. Dat houdt het vocht vast en onkruid tegen.
Snoei en onderhoud
Een zwarte walnoot heeft weinig snoei nodig, net als de winterharde hartnoot. In de natuur groeit hij uit tot een grote, sterke boom.
Je hoeft niet meteen te gaan knippen. De meeste snoei die je doet, is voor het vormen van een goede structuur de eerste paar jaar. Denk aan het verwijderen van dubbele toppen of takken die elkaar kruisen, net zoals je bij eetbare naalden van de zilverspar zou doen.
De juiste tijd
Dit is ontzettend belangrijk: snoei de boom nooit in de winter. Doe je dat wel, dan gaat de boom 'bloeden'.
Dat betekent dat er sap uit de snoeiwonden lekt. Dit verzwakt de boom enorm en maakt hem vatbaar voor ziekten. De enige juiste tijd om te snoeien is in de zomer, van juli tot en met september.
Oogst en opbrengst
In deze periode sluiten de wonden zich veel sneller. Wees geduldig.
Een zwarte walnoot doet er lang over voordat hij zijn eerste noot geeft.
Reken op een jaar of tien tot vijftien. Maar als het zover is, kun je flink oogsten. Een volwassen boom kan makkelijk honderden kilo's noten per jaar produceren. In de VS en China produceren ze elk al ruim 300.000 ton per jaar. In Vlaanderen is dat nog lang niet het geval.
Teelt in Vlaanderen
In Vlaanderen is professionele notenproductie nog heel erg klein. Bijna alle noten die je in de winkel koopt, zijn geïmporteerd.
Toch is er wel degelijk belangstelling. Sinds 2011 is er een boslandbouwsubsidie beschikbaar voor agroforestry. Dat maakt het interessant voor boeren en landeigenaren om bomen te combineren met andere gewassen.
De groeiomstandigheden in Vlaanderen zijn zeker geschikt, vooral in bepaalde regio's. Denk aan de Vlaamse Ardennen, het Pajottenland, het Hageland en Haspengouw.
Dit zijn vaak gebieden met glooiende landschappen en een goede bodem. Als je zelf een stuk grond hebt in deze streken, dan is de kans op succes groot.
Een waarschuwing voor de buren
Er is nog iets wat je moet weten over de zwarte walnoot. De boom produceert een stofje genaamd juglone. Deze stof zit in de bladeren, schors en wortels en komt vrij als de bladeren afvallen. Juglone remt de groei van veel andere planten in de buurt.
Sommige planten, zoals tomaten, aardappelen en appels, zijn hier extreem gevoelig voor. Je kunt de boom dus het beste planten op een plek waar verder niet veel andere gewassen groeien.
Of zorg voor een flinke afstand. Zo voorkom je teleurstellingen in je voedselbos.
Praktische tips voor succes
- Plant in de herfst: Half november is ideaal. De boom kan wortelen voor de winter en start sterker in het voorjaar.
- Geef voldoende ruimte: Houd rekening met een uiteindelijke hoogte van 40 meter. Plant hem niet te dicht bij je huis of andere bomen.
- Let op de drainage: Een plek die in de winter niet blank staat, is een must.
- Geen wintersnoei: Snoei alleen in juli, augustus of september. Geen uitzonderingen.
- Denk na over de buren: Plant de boom niet te dicht bij andere fruitbomen of groenten vanwege de juglone.