Wat is Bokashi en waarom is het ideaal voor permacultuur?

Stel je voor: je oogst appels uit je voedselbos, je snoeit fruitbomen en je trekt wortels uit de tuin. Al dat groenafval verdwijnt nu in de container, maar wat als je er pure bodemkracht van kunt maken? Bokashi is de truc.

Het is een eenvoudige, geurloze manier om al je keuken- en tuinresten te fermenteren tot een supersterke bodemverbeteraar.

Ideaal voor permacultuur, want je sluit de kringloop direct in je eigen tuin.

Wat is Bokashi eigenlijk?

Bokashi is Japans voor 'goed gefermenteerd organisch materiaal'. Het is geen composteren, maar fermenteren.

Je gebruikt een emmer met een speciale zuurstofdichte afsluiting en een kraantje onderaan. Je gooit er je keukenresten in, strooit er MicroFerm over – dat is een mengsel van gerstemeel en melkzuurbacteriën – en je drukt alles goed aan. De bacteriën doen het werk zonder zuurstof, en binnen twee weken is je afval gefermenteerd.

Waarom is dat zo waardevol? Omdat je geen tuin nodig hebt en geen ruimte voor een composthoop.

Je kunt gewoon onder de gootsteen beginnen. Bovendien blijven alle voedingsstoffen behouden, inclusief stikstof, die bij gewoon composteren vaak verloren gaat.

Voor een voedselbos is dat goud: je voedt de bodem zonder kunstmest.

Bokashi, hoe werkt het en waarom is het zo waardevol

Het proces is simpel maar kritisch. Je vult de emmer in etappes: elke dag wat keukenafval, een laagje MicroFerm, goed aandrukken.

Na twee weken is de emmer vol. Dan laat je hem nog twee weken narijpen, zonder nieuwe aanvoer. In totaal duurt het dus vier weken voordat je de inhoud kunt verwerken.

De ideale omstandigheden zijn belangrijk. Het vochtpercentage moet rond de 30% zijn. Te droog? De fermentatie stopt. Te nat? Het gaat rotten.

Bokashi-emmers zijn verkrijgbaar als standaard model met zeef en kraantje. Een setje van twee emmers (ieder 15 liter) kost ongeveer €45 tot €60, afhankelijk van het merk.

De opslagtemperatuur is liefst boven de 18 graden Celsius. Een plekje in de keuken of bij de verwarming werkt prima.

Na de fermentatie is de inhoud licht zuur en nog niet helemaal verteerd. Je graaft een gat van 50 bij 50 cm en 30 cm diep in je voedselbos of tuin, stort de Bokashi erin en dekt het af met aarde. Binnen enkele weken is het materiaal volledig afgebroken en kun je erop planten. Je kunt het ook mengen met compost of als bodemverbeteraar rond fruitbomen strooien, bijvoorbeeld als je rekening houdt met de ideale bodemstructuur voor een tamme kastanje.

Het vocht dat vrijkomt, het Bokashisap, is een vloeibare meststof. Tap het dagelijks af via het kraantje.

Verdun het 100 keer met water – dus 1 deel sap op 99 delen water – en geef het aan planten. Het stimuleert de wortelgroei en helpt tegen schimmel. Voor fruitbomen is dit een echte boost.

Leden van Velt genieten van heel wat voordelen

Velt is een non-profitorganisatie in België die zich inzet voor ecologisch tuinieren en voedselbossen.

Ze organiseren workshops over Bokashi en permacultuur. Onlangs was er een gratis voordracht, maar die inschrijving liep tot 16 april. Leden van Velt krijgen korting op workshops en voordeelpunten bij aankopen.

Het lidmaatschap kost ongeveer €35 per jaar en geeft toegang tot een netwerk van experts en tuiniers.

Velt is gevestigd in Berchem, aan het Uitbreidingstraat 392c. Voor vragen kun je contact opnemen met Helene Gillis via helene.gillis@skynet.be. Zij weet alles over Bokashi en permacultuur in de praktijk.

Praktische tips voor je eigen Bokashi-emmer

Begin klein. Koop een Bokashi-emmer met zeef en kraantje, vul hem elke dag met keukenresten – groente, fruit, koffiedik, zelfs vlees en zuivel – en strooi er MicroFerm over. Druk goed aan.

Na twee weken stop je met vullen en laat je nog twee weken narijpen. Let op: te droog afval toevoegen is een veelgemaakte fout.

Voeg desnoods een scheutje water toe als je merkt dat het te droog is. De fermentatie werkt alleen als er voldoende vocht is. Verwerk de gefermenteerde Bokashi altijd in de grond. Graaf een gat van 50x50x30 cm, stort de inhoud erin en dek af.

Wacht minstens twee weken voordat je erop plant. Het zuur verdwijnt snel en de bodem wordt rijker en luchtiger.

Gebruik het Bokashisap regelmatig. Verdun het 100 keer en geef het aan je fruitbomen, bessenstruiken en kruiden in het voedselbos. Je zult zien dat de planten sneller groeien en minder last hebben van ziekten.

Bokashi in je permacultuur-systeem

In een voedselbos draait alles om kringlopen. Bokashi sluit die kringloop op een simpele manier.

Je gebruikt je eigen afval om de bodem te voeden, zonder dat je iets hoeft te kopen. Het past perfect bij de principes van permacultuur: werken met de natuur, niet ertegen. Combineer Bokashi met andere methoden om de bodemvruchtbaarheid te behouden bij intensieve oogst.

Gebruik het als aanvulling op compost, als bodemverbeteraar rond bomen of, net zoals bij natuurlijke begrazing voor de bodemvruchtbaarheid, als vloeibare mest.

Je kunt het ook mengen met bladafval of snoeisel voor een rijke laag mulch. Zo bouw je stap voor stap aan een gezonde, veerkrachtige bodem. En het beste: het kost bijna niets. Een emmer gaat jaren mee, MicroFerm kun je zelf maken of kopen voor enkele euro's per kilo. De investering is minimaal, de opbrengst maximaal.

Conclusie: begin vandaag nog

Bokashi is een krachtig hulpmiddel voor iedereen die met permacultuur bezig is. Het is simpel, goedkoop en effectief.

Je sluit de kringloop in je eigen tuin, voedt je voedselbos en verbetert de bodem zonder chemische middelen. Dus waar wacht je op? Koop een emmer, start met fermenteren en oogst over een paar maanden de vruchten van je eigen Bokashi.