Vijgenbomen in het Nederlandse klimaat: Winterharde tips
Je tuin is je paradijs, en een vijgenboom hoort daar gewoon bij. Die zoete, sappige vruchten uit eigen tuin, daar droomt elke fruitliefhebber van.
Maar ja, we wonen in Nederland. Een winter kan hier flink toeslaan en een vijgenboom lijkt een beetje op een koude kikker: hij houdt niet van temperaturen ver onder nul.
Toch is het mogelijk. Echt waar. Met de juiste soort en een beetje slimme bescherming, overleeft je vijgenboom de Nederlandse winter en beloont hij je in de zomer met een overvloed aan fruit. Dit is jouw handleiding om dat voor elkaar te krijgen.
Winterharde vijgensoorten
De keuze van je boom is alles. Zo simpel is het.
Niet elke vijgenboom is gemaakt voor het koude klimaat hier. Je kunt wel een boom uit Italië halen, maar die heeft een hekel aan je tuin in de winter. Je moet specifiek op zoek naar rassen die bekend staan om hun koudebestendigheid.
Dit zijn de kanjers die de strengste vorst aan kunnen. De absolute topper is de Rouge de Bordeaux.
Deze is zo sterk dat hij temperaturen tot -25°C kan overleven. Hij is compact, blijft meestal onder de 3 meter en is perfect voor een stadstuin.
Een andere geweldige optie is Bornholm's Diamond, vernoemd naar het Deense eiland waar hij goed gedijt. Deze is ook extreem winterhard en produceert heerlijke vruchten. De bekende Brown Turkey doet het ook goed, maar let op: de herkomst is cruciaal. Een Brown Turkey die in Italië is gekweekt, is minder winterhard dan een exemplaar dat specifiek is geteeld voor koudere gebieden.
Vraag de kweker altijd naar de herkomst. Andere sterke rassen zijn Col de dame Blanche (die kan wel 10 meter hoog worden, dus ruimte genoeg nodig!), Perretta Twotimer en Madeleine des deux saisons.
Winterharde vijgenboom in jouw tuin
De plek van je boom bepaalt voor een groot deel zijn overlevingskansen.
Een vijgenboom in de volle grond op een open veld heeft een veel grotere kans om door de vorst te worden geraakt dan een boom die beschut staat. De ideale plek is tegen een muur of schutting op het zuiden. Waarom? De muur warmt op door de zon, zelfs in de winter. Dit geeft de boom een beetje extra bescherming en warmte.
Bovendien beschermt de muur de boom tegen de koude noordenwind. Als je een plek kiest, kijk dan ook naar de waterhuishouding.
Vijgen houden van vochtige grond, maar kunnen niet tegen natte voeten in de winter.
Een plek met goed doorlatende grond is essentieel. Als je tuin erg nat is, overweeg dan om de boom op een verhoogde plantenbak te zetten of de grond te verbeteren met zand en compost. Zo voorkom je dat de wortels bevriezen en afsterven.
Hoe en waar plant je een vijgenboom?
Je hebt een prachtige, winterharde vijgenboom gekocht. Nu de vraag: plant je hem in de volle grond of in een pot?
Beide kunnen, maar het vereist een andere aanpak. In de volle grond kan de boom uitgroeien tot een forse verschijning en een onafhankelijk wortelstelsel ontwikkelen. In een pot houd je de boom kleiner en beperk je de wortelgroei, wat vaak zelfs leidt tot meer vruchten.
Vijgenboom in volle grond
Grondig voorbereiden is het halve werk. Graaf een gat dat twee keer zo breed en diep is als de kluit.
Meng de uitgegraven aarde met compost en wat zand om de drainage te verbeteren.
Zorg dat de wortels niet in een laag water komen te staan. Plant de boom met de kluit net iets boven de grondrand, zodat het water er makkelijk afloopt. Geef na het planten direct een flinke hoeveelheid water. Geef de boom in het eerste jaar regelmatig water, vooral in droge periodes.
De wortels moeten goed gaan groeien. Na de eerste winter, als de boom goed geworteld is, is hij sterker en heeft hij minder water nodig.
Vijgenboom in pot
Bemest hem in het voorjaar met een organische meststof die geschikt is voor fruitbomen. Zo geef je hem de energie die hij nodig heeft voor een nieuwe groeicyclus. Een vijgenboom in een pot is perfect voor kleine tuinen, balkons of als je de boom makkelijk wilt verplaatsen.
Kies een pot die groot genoeg is: minimaal 40-50 liter. Zorg dat de pot gaten heeft voor drainage.
Gebruik goede kwaliteit potgrond, eventueel met wat extra perliet of zand voor de luchtigheid. Een pot geeft je de controle: je kunt de boom makkelijker beschermen tegen strenge vorst. De truc bij een pot is de wortelruimte beperken.
Door de boom in een pot te houden, blijven de wortels compact.
Dit zet de boom aan om energie te steken in het produceren van vruchten in plaats van wortelgroei. In de winter zet je de pot op een koele, vorstvrije plek, zoals een garage of schuur. Geef hem af en toe een beetje water, zodat de kluit niet volledig uitdroogt. Zo blijft hij in leven, maar gaat hij in winterslaap.
De beste winterharde vijgenbomen en struiken
Naast de hierboven genoemde rassen, zijn er nog een paar die het goed doen in Nederland. Voor wie droomt van eigen pecannoten oogsten: de Ice Crystal is een mooie, die niet alleen winterhard is, maar ook nog eens prachtig blad heeft.
De Osborn Prolific is, zoals de naam al zegt, een productieve boom die goed bestand is tegen kou. Als je een struikvorm wilt, kun je kiezen voor een 'stamvijg' die je klein houdt door regelmatig te snoeien. Prijzen variëren, maar je kunt rekenen op ongeveer €25,- tot €40,- voor een jonge boom van 2-3 jaar oud.
Bij gespecialiseerde kwekers in Nederland, zoals Boom.nl in Rhoon of Fruitbomen.net in Boskoop, vind je deze rassen, maar ook voor een prachtige kornoelje met eetbare vruchten kun je hier terecht.
Zij leveren planten die specifiek zijn geteeld voor de Nederlandse omstandigheden. Dat is een stuk beter dan een boom uit een tuincentrum die misschien uit een warmer land komt.
Een goede plek voor het aanplanten van een vijgenboom
De locatie is cruciaal. Zoek een plek die veel zon krijgt, minimaal 6 uur per dag.
Zon is de motor voor de vruchtzetting. Daarnaast moet de plek beschut zijn. Een muur of schutting op het zuiden is ideaal. In de zomer geeft dit extra warmte, wat de zoetheid van de vijgen ten goede komt.
In de winter beschermt het tegen de ergste kou. Een open plek in de tuin is minder geschikt, tenzij je bereid bent om de boom 's winters flink af te dekken.
Denk aan het omwikkelen van de stam met jute of noppenfolie. Ook het planten van windbrekers, zoals hoge grassen of struiken, kan helpen.
Bescherming tegen vorst
Zo creëer je een microklimaat waar de vijgenboom zich prettig voelt. Als de temperatuur onder de 7°C daalt, worden de vruchten aangetast. Dat is de grootste vijand.
Als je nog onrijpe vijgen aan de boom hebt en de vorst slaat toe, kun je sokken over de vruchten doen. Dit beschermt ze tegen de kou.
Voor de boom zelf: jonge planten zijn kwetsbaar. Dek ze de eerste twee winters af met vliesdoek of zet ze binnen in een koude kas. Voor volwassen bomen kun je de stam en takken omwikkelen met isolatiemateriaal.
Een andere slimme truc is het planten van de boom onder een afdak of overkapping.
Water en voeding
Dit geeft hem net dat beetje extra bescherming. Onthoud dat een volwassen boom sterker is dan een jonge plant.
Hoe ouder, hoe beter hij tegen kou kan. In de winter heeft een vijgenboom weinig water nodig, vooral niet als hij in pot staat en vorstvrij wordt bewaard.
Geef alleen water als de grond droog aanvoelt. In de zomer heeft hij juist veel water nodig, vooral als de vruchten groeien. Geef diep water, zodat de wortels diep de grond in gaan. Voeding geef je in het voorjaar en de zomer.
Gebruik een organische meststof die rijk is aan kalium, wat de vruchtzetting bevordert. Te veel stikstof zorgt voor veel blad, maar weinig vruchten.
Snoeien
Mest niet te laat in het seizoen, want dat stimuleert nieuwe groei die gevoelig is voor vorst.
Snoeien is belangrijk om de boom in toom te houden en de vruchtbaarheid te verhogen. Doe dit in het late voorjaar, als de vorst voorbij is. Verwijder dode takken en takken die elkaar kruisen.
Bij een stamvijg kun je de top snoeien om de boom compacter te houden. Bij struikvormige vijgenbomen kun je de oudste takken verwijderen om ruimte te maken voor nieuwe, jonge scheuten die vrucht dragen.
Let op: vijgenbomen sap kan irriterend zijn voor de huid. Draag handschoenen tijdens het snoeien. Als je eenmaal een systeem hebt, is het onderhoud minimaal.
Een paar keer per jaar snoeien en bemesten, en je boom doet de rest.
Met deze tips ben je klaar om een vijgenboom te kopen en hem met succes in je tuin te laten groeien. Kies de juiste soort, zorg voor een goede plek en bescherm hem goed tegen de kou.
Dan word jij beloond met heerlijke, zoete vijgen uit eigen tuin. Combineer je aanplant met een vroege drachtplant voor bijen, zodat een boom die overleeft, het allerbeste fruit geeft.
Dus waar wacht je nog op?