Software voor tuinontwerp: De beste tools voor voedselbosplanners

Een voedselbos ontwerpen voelt soms als het leggen van een complexe legpuzzel. Je wilt ruimte geven aan hoge fruitbomen, struiken die van schaduw houden, en de kruipende kruidenlaag die de bodem bedekt. Papier en potlood werken, maar een goede softwaretool helpt je om de lagen te visualiseren en fouten te voorkomen voordat je de schop in de grond zet.

Je wilt namelijk niet na drie jaar erachter komen dat je appelboom het zonlicht van je blauwe bessen afneemt.

De juiste tool hangt af van wat je zoekt. Wil je snel een plattegrond maken of een realistische 3D-weergave van hoe je tuin er over vijf jaar uitziet? We duiken in de beste opties, van gratis apps tot de zwaardere programma's voor de serieuze planner.

Waar je op moet letten bij het kiezen

Voordat je een programma downloadt, bedenk je even wat je echt nodig hebt. Een voedselbos is namelijk anders dan een strakke siertuin. Je hebt te maken met de groei van bomen over tien jaar en de wisselwerking tussen planten.

• De plantendatabase: Heeft de software specifieke fruitbomen, vaste planten en bosplantsoen? Je wilt niet eindeloos zoeken naar een 'hazelaar' of 'vlier'.
• Lagen en tijd: Kan je aangeven dat een walnoot nu hoog is, maar de zuring eronder pas later oogst? De tool moet met tijd overweg kunnen.
• Gebruiksvriendelijkheid: Ben je technisch aangelegd? 3D-software zoals SketchUp is krachtig, maar heeft een steile leercurve. Beginners zijn vaak blij met een simpele app.
• Kosten: Er zijn uitstekende gratis tools, maar betaalde versies bieden vaak meer planten en exportmogelijkheden.

De beste tuinontwerp software voor voedselbosplanners

Hieronder vind je een selectie van tools die goed werken voor permacultuur- en voedselbosplannen. Ik heb gekeken naar prijs, gebruiksgemak en de mogelijkheid om met lagen en planten te werken.

1. Gardena myGarden Tuinplanner

Voor veel starters is dit de eerste kennismaking met digitaal ontwerpen. Gardena heeft een gratis online tool die rechttoe rechtaan werkt. Je kiest uit een bibliotheek met bomen, struiken en groenten.

Hoewel het vooral gericht lijkt op siertuinen en moestuinen, kun je de functies goed gebruiken voor een voedselbos.

Pluspunten: Helemaal gratis, eenvoudig te gebruiken, werkt in je browser.
Minpunten: Beperkte database voor specifieke permacultuurplanten, geen 3D-weergave.

2. iScape

Je zet een boom neer en plant er direct de onderbeplanting bij om te zien of ze ruimte hebben. Omdat het online is, hoef je niets te installeren. Als je graag werkt met je iPad of iPhone, is iScape een uitstekende keuze. Het is een app die bekend staat om zijn gebruiksvriendelijke ontwerptools en augmented reality (AR).

Dit betekent dat je via je camera je tuin in kunt kijken en virtueel bomen toe kunt voegen. Dit is super handig om te voelen hoe groot een 'Goudrenet' appelboom straks echt staat ten opzichte van je terras.

Pluspunten: AR-functie voor realistische visualisatie, makkelijk op de iPad te gebruiken.
Minpunten: De gratis versie is beperkt; de volledige toegang kost geld (abonnement).

3. Realtime Landscaping Plus (door Idea Spectrum)

De app heeft een uitgebreide bibliotheek, hoewel je soms wel even moet zoeken naar de juiste wilde peren of krentenboompjes. Dit is een krachtige middenmoter. Idea Spectrum biedt verschillende versies, maar de 'Plus' versie bevat al een enorme plantendatabase met bijna 6000 planten en bomen.

Dat is belangrijk voor een voedselbos planner, want als je een voedselbos ontwerpt op zandgrond, wil je vaak specifieke rassen terugzien.

Pluspunten: Gigantische plantenbibliotheek, goede balans tussen 2D en 3D, eenmalige aanschaf.
Minpunten: Alleen voor Windows, interface ziet er soms iets ouderwets uit.

4. Google SketchUp Pro

Je kunt hiermee in 2D ontwerpen (zoals een plattegrond) maar ook in 3D rondlopen. Het is vooral populair bij tuinarchitecten die realistische impressies willen maken. Je betaalt hier eenmalig voor de software, wat voor sommigen voordeliger is dan een abonnement.

SketchUp is de industriestandaard voor 3D-ontwerp. Bron 1 noemt het terecht als optie.

Met SketchUp bouw je letterlijk je voedselbos in 3D. Je kunt de hoogte van bomen instellen en zien hoe de schaduwval verandert door de dag (en het jaar).

Er is een gratis webversie (SketchUp Free) en een betaalde Pro-versie. Voor voedselbosplanning is de gratis versie vaak al voldoende, maar je moet wel 3D-modellen (bomen) importeren of maken. Het is absoluut niet de makkelijkste, maar wel de meest flexibele.

Pluspunten: Oneindig flexibel, realistische 3D-weergave, industrieel niveau.
Minpunten: Hele steile leercurve, je moet vaak zelf bomen downloaden of tekenen.

Gratis opties voor beginners en gevorderden

Je hoeft niet direct honderden euros uit te geven om een goed plan te maken. Er zijn gratis tools die je prima op weg helpen.

De hierboven genoemde Gardena myGarden is een voorbeeld, maar er zijn meer opties.

Een andere populaire optie is de Garden Planner van Small Blue Printer. Dit is een simpele, web-based tool waar je makkelijk vormen trekt en planten neerzet. Het is minder specifiek voor voedselbossen, maar ideaal om snel een indeling te maken. Voor de serieuze voedselbosbouwer is de gratis versie van SketchUp vaak de beste gratis optie op de lange termijn, omdat je er later veel meer mee kunt, zeker als je een onderhoudsplan voor je voedselbos opstelt.

Vergelijking: Wat kies je?

Laten we de bovenstaande opties even op een rijtje zetten. Dit helpt je om snel een keuze te maken.

• Snelheid vs. Diepgang: Gardena is supersnel om iets in te tekenen. SketchUp kost tijd, maar levert een gedetailleerd plan op.
• Realisme: iScape en Realtime Landscaping zijn het beste voor het visualiseren van hoe het eruit gaat zien. Je ziet het echt voor je.
• Kosten: Gardena is gratis. iScape werkt met een abonnement. Realtime Landscaping is een eenmalige aankoop (rond de €50 - €100, afhankelijk van de versie). SketchUp Free is gratis, Pro kost geld.
• Planten: Realtime Landscaping heeft de grootste standaard bibliotheek. Bij SketchUp moet je dit vaak zelf aanvullen.

Aanbeveling per budget en gebruik

Elke planner is anders. Hierbij mijn advies gebaseerd op wat voor type persoon je bent.

Voor de beginner en de snelle planner (Budget: €0): Kies voor Gardena myGarden. Je bent niets kwijt, het werkt meteen en je kunt een fatsoenlijke indeling maken.

Perfect om te beginnen. Voor de visuele planner met een iPad (Budget: €30-€50 per jaar): Ga voor iScape. De AR-functie is goud waard als je twijfelt over de grootte van een boom of de kleur van de beplanting. Voor de serieuze voedselbosbouwer (Budget: €50 - €150): Koop Realtime Landscaping Plus.

De enorme lijst met planten bespaart je uren zoeken. Je kunt precies aangeven welke boom je plant en hoe die er over een paar jaar bijstaat.

Voor de perfectionist (Budget: €0 - €300): Download SchetchUp Free. Als je de tijd neemt om YouTube-tutorials te kijken, bouw je de mooiste en meest realistische voedselbossen. De Pro-versie is alleen nodig als je er professioneel mee aan de slag wilt.

Waar koop je deze software?

Veel van deze tools zijn direct online te vinden via de officiële websites.

• Gardena myGarden: Te vinden op de Gardena website. Geen download nodig.
• iScape: Download de app via de Apple App Store.
• Realtime Landscaping: Te koop via de website van Idea Spectrum. Let op dat je de juiste versie (Plus of Pro) kiest.
• SketchUp: Maak een account aan op de SketchUp website voor de gratis webversie. Voor de Pro versie (die je op je computer installeert) moet je een licentie kopen.

Conclusie

De beste software is degene die je daadwerkelijk gebruikt. Begin klein. Probeer de gratis tools uit en kijk welke logisch voelt voor jouw manier van denken.

Een voedselbos groeit langzaam, dus je plan mag best even duren. Kies je voor de makkelijke route van Gardena of bouw je een virtueel bos in SketchUp? De keuze is aan jou, maar begin vooral met het ontwerpen van je voedselbos en geniet van het plannen.