Oca (Zuringklaver): Kleurrijke knolletjes uit de Andes
Stel je voor: je loopt door je voedselbos, tussen de hazelaars en de appelbomen, en je ziet iets kleurrijks tussen de bodemdekking uitsteken.
Het zijn niet alleen groene bladeren, maar vrolijke bloemetjes en knolletjes in de grond die je oogst. Dit is Oca, ofwel zuringklaver. Het is een van die verborgen schatten uit de Andes die je permacultuur tuin net een stukje spannender en smakelijker maken. Het is een vaste plant die perfect past in de kruidlaag en als bodembedeker kan fungeren, terwijl je onder de grond een oogst van kleurrijke knolletjes kunt verwachten. Het is nog nagenoeg onbekend in Nederland, dus je bent een echte pionier als je dit gaat verbouwen.
Waarom Oca een must-have is in je permacultuur tuin
Oca, wetenschappelijk bekend als Oxalis tuberosa, is door de Inca's zo'n 6000 jaar geleden gedomesticeerd. Ze wisten al dat deze plant goud waard is.
Je vindt ze in het wild op hoogtes tot 3000 meter in de Andes.
Dat betekent dat de plant goed tegen een stootje kan en een rijke historie heeft. In Nederland is het nog een echte niche, wat het extra leuk maakt om te verbouwen. Je voegt niet alleen biodiversiteit toe aan je tuin, maar ook een voedzame knol die barst van de vitamine C, kalium en ijzer.
Het is de perfecte aanvulling op je oogst van aardappels en zoete aardappels. De plant zelf groeit als een kruidachtige bodembedeker met klaverachtige bladeren en kleine, gele of roze bloemetjes.
In de zomer groeit de plant uit tot een flinke pol. In de herfst, als de bovengrondse delen afsterven, zitten de grond onder de knolletjes vol met eetbare schatten. Het is een echte aanwinst voor iedereen die vanuit een voedselbos benadering tuiniert. Het combineert schoonheid, functionele bodembedekking en een heerlijke oogst in één.
De Kruidlaag en Bodembedekkers
Klaverzuring OCA – Eetbare Bloemetjes
Oca behoort tot de familie van de zuringen en is dus familie van de klaverzuring.
Dit zie je terug in de bladeren en de bloemetjes. De bloemetjes zijn klein en vaak geel of lichtroze en trekken insecten aan, wat goed is voor de biodiversiteit in je voedselbos. Maar het echte werk zit, zoals de naam al doet vermoeden, in de knolletjes die onder de grond groeien. De plant geeft de voorkeur aan een plekje in de zon of halfschaduw, net zoals veel andere gewassen in de kruidlaag.
De plant is sterk en groeit goed in combinatie met andere vaste planten. Je kunt hem gebruiken om kale plekken op te vullen of als onderbeplanting onder hogere fruitbomen.
Het blad is eetbaar en heeft een frisse, zure smaak, net als spinazie of veldzuring.
De knolletjes zijn het hoofddoel. Ze zijn klein, langwerpig en verkrijgbaar in een regenboog van kleuren. Denk aan Amarillo, New Zealand, Orange, Twenty-three, Yellow Pink flame en White.
50. Klaverzuringknol en knolcapucien
Dit maakt je oogstfeest extra speciaal. Als je in de herfst de oogst uit de grond haalt, merk je dat de knolletjes eruitzien als kleine, onregelmatige aardappeltjes.
Ze zijn vaak rond of langwerpig en bedekt met een dun schilletje. De knolcapucien is de naam voor de manier waarop de knolletjes zich vormen; ze groeien in clusters bij elkaar, net als aardappels. Je kunt ze makkelijk uit de grond peuteren zodra de bovengrondse plant is afgestorven.
Dit is het moment om ze te oogsten, want ze zijn dan op hun grootst en smaakvolst.
Het is belangrijk om te weten dat je de knolletjes niet oogst als er nog vorst op de grond ligt. Wacht tot het blad is afgestorven en de vorst voorbij is, net zoals je doet bij bloembollen en stinsenplanten.
De knolletjes zijn namelijk gevoelig voor vorst. Ze zijn makkelijk te bewaren op een koele, droge plek, net als aardappels, terwijl je in de vochtige hoeken van je bos andere gewassen kunt laten gedijen.
Zo kun je maandenlang genieten van je eigen geteelde Andes-knolletjes.
Oogsten en Smaakverbetering: De Zonnesessie
De smaak van Oca is in eerste instantie licht bitter en wat zurig.
Dat is typerend voor de zuringfamilie. Maar er is een simpel trucje om de smaak te transformeren van bitter naar zoet en nootachtig. Dit is een oude techniek die je zeker moet toepassen voor het beste resultaat.
Leg de net geoogste knolletjes na het wassen 3 tot 4 dagen in de volle zon op een vensterbank of in een kas. De zon doet zijn werk en zet het zetmeel om in suikers.
Dit proces heet 'zoeten'. Door deze zonnesessie verdwijnt de bittere bijsmaak en worden de knolletjes heerlijk zoet.
Je kunt ze daarna op verschillende manieren bereiden. Ze hoeven niet geschild te worden; even schrubben met een borstel is voldoende. Je kunt ze rauw eten in salades, waar ze een lekkere bite geven. Ze zijn ook heerlijk gekookt, gebakken in de pan of gepoft in de oven of het kampvuur. De textuur is dan zacht en smeuïg, vergelijkbaar met een zoete aardappel maar dan met een eigen, frisse twist.
Praktische Tips voor je Oca Avontuur
Wil je beginnen met Oca? Het is goed om te weten dat het nog niet overal te krijgen is. Een bekende en betrouwbare bron voor deze knolletjes is Vreeken.
Hier kun je de knolletjes (pootgoed) kopen om ze zelf te telen.
De prijzen variëren, maar reken op een bedrag van ongeveer €5,- tot €10,- per setje knolletjes, afhankelijk van de zeldzaamheid van de kleur. De oogsttijd in Nederland is vanaf juli tot en met augustus.
- Zonnesessie: Leg de knolletjes na de oogst 3-4 dagen in de zon om ze zoeter te maken.
- Vorst: Oogst nooit bij vorst; wacht tot de plant is afgestorven.
- Bereiding: Eet ze rauw, gekookt, gebakken of gepoft. Schillen is niet nodig.
- Voorraad: Vreeken heeft ze vaak op voorraad, check hun aanbod.
Je plant ze in het voorjaar, na de vorst, op een zonnige plek. Als je een echte permacultuur liefhebber bent, is Oca een geweldig project. Het sluit aan bij de principes van diversiteit en voedselproductie op een ecologische manier.
Voor meer inspiratie en kennis over eetbare planten kun je gratis cursussen volgen en de database van Permacultuur Nederland raadplegen.
Zo bouw je stap voor stap aan een voedselbos dat je voedt en verwondert. Probeer ook eens zeekool kweken in het voedselbos en ervaar de kleurrijke smaak van de Andes in je eigen achtertuin.