Hoe maak je jam zonder toegevoegde suikers?

Je staat daar met een emmer vol zongerijpte aardbeien, rechtstreeks uit je permacultuur-tuin. Ze zijn zo zoet dat je ze bijna zo op kunt eten.

Waarom zou je die pure smaak verpesten met een berg geraffineerde suiker? Het antwoord is: je hoeft het niet te doen. Echte, smaakvolle jam zonder toegevoegde suikers is niet alleen mogelijk, het is een verrijking voor je smaakpapillen en je gezondheid. Laten we aan de slag gaan.

Jam zonder suiker is geen jam

Even eerlijk: wettelijk mag je het alleen 'jam' noemen als het een hoog suikergehalte heeft. Dat is de reden waarom de meeste winkeljams zo extreem zoet zijn.

Het is niet nodig voor de smaak, het is vooral nodig voor de houdbaarheid en de structuur.

Wij maken iets anders. We maken een eerlijke vruchtenspread, puur fruit met een beetje hulp om het tot een mooie substantie te maken. Dat is wat je zoekt.

Veel mensen denken dat je suiker nodig hebt om jam te laten gelen. Dat is een fabeltje.

Fluitje van een centje

Suiker helpt wel, maar het is geen vereiste. Er zijn slimme, natuurlijke methoden die precies doen wat je wilt: een dikke, smeerbare substantie die naar fruit smaakt, niet naar stroop. Je hoeft je fruit dus niet te overladen met witte suiker om iets te maken waar je trots op bent. Je hebt gelijk als je denkt dat het ingewikkeld klinkt, maar dat is het echt niet.

De meeste recepten zijn supersnel en vragen niet meer dan een blender en een pannetje.

Je bent niet urenlang in de weer. Binnen een uur kun je al een potje hebben staan om af te koelen. Ideaal voor als je net een oogst binnen hebt en je wilt het direct verwerken.

En het mooie is: je hebt waarschijnlijk al alles in huis. Chiazaad, een beetje water, misschien wat citroensap.

Dat zijn de basisdingen. Je hoeft geen speciale suikervervangers in te slaan tenzij je dat echt wilt. Simpel, puur en snel. Zoals het hoort in een voedselbos-leven.

Jam maken zonder suiker

De makkelijkste en snelste manier om jam te maken zonder ook maar één kristal toegevoegde suiker is het werken met chiazaad. Chiazaad is een wondermiddel uit de natuur.

Het zuigt zich vol met vocht en zorgt voor een stevige gel.

Bovendien zit het boordevol omega-3 en vezels. Het is de ultieme permacultuur-hack voor je jam. Je kunt dit recept gebruiken met elk fruit dat je maar wilt.

Heb je bramen uit de struik? Doe ze erin. Appels van je eigen boom? Prachtig. Heb je een overschot aan blauwe bessen? Maak er eens fruitleder van. Heerlijk.

Werken met gelatine:

De verhoudingen zijn makkelijk aan te passen. Het draait allemaal om de verhouding tussen fruit en chiazaad. Voor elke 100 gram fruit gebruik je ongeveer 1,5 eetlepel chiazaad. Vind je chiazaad niet fijn van textuur?

Dan is gelatine of agar agar een goed alternatieven. Gelatine is dierlijk en agar agar is plantaardig (gewonnen uit zeewier).

Beide zorgen voor een stevige, doorschijnende gelei. Agar agar is wat steviger en hittebestendiger, gelatine geeft een iets zachtere textuur. Als je met gelatine werkt, is het belangrijk dat je het eerst in koud water weekt (blooming).

Vervolgens los je het op in warm fruit, maar niet kokend heet, want dan verliest gelatine zijn werking. Ongeveer 2 gram agar agar of 2 blaadjes gelatine is genoeg voor een potje van ongeveer 250 gram fruit. Heb je nog wat over? Verwerk je fruitresten tot natuurlijke azijn voor een super strakke substantie.

Gezonde Suikervrije Jam met Aardbeien (Makkelijk Recept)

Dit is je basisrecept. We pakken aardbeien, want die zijn nu eenmaal favoriet.

Maar zoals ik al zei: vervang ze gerust door elk gewenst fruitsoort.

• 225 gram verse aardbeien (of ander fruit, fijngehakt)
• 50 gram erythritol poeder (of een andere suikervervanger naar smaak, optioneel)
• 1 theelepel citroensap (vers, dit helpt bij de binding en smaak)
• 2 gram agar agar poeder (of 2 gelatineblaadjes)
• 2 eetlepels water

Zoete peren uit je voedselbos? Heerlijk. Zure kersen? Een feestje. Speel met de natuur die je krijgt aangeboden. Wat je nodig hebt (ca. €5-€10 voor de basisbenodigdheden):

1. Voorbereiden fruit: Was de aardbeien en verwijder de kroontjes. Snijd ze in grove stukken. Doe ze in een steelpannetje.
2. Prakken: Prak de aardbeien met een vork of een pureerstamper. Je wilt een grove puree, tenzij je een hele gladde jam prefereert. Laat een paar stukjes zitten voor textuur.
3. Verhitting: Voeg het water en het citroensap toe aan het fruit. Breng het zachtjes aan de kook. Laat het ongeveer 5 minuten zachtjes pruttelen. Dit zorgt ervoor dat het fruit smaak afgeeft en een beetje indikt.
4. Bindmiddel toevoegen: Roer de agar agar (of de uitgelekte gelatine) door het warme fruitmengsel. Blijf roeren totdat het volledig is opgelost. Dit duurt maar een minuutje. Als je erythritol gebruikt, voeg dit dan nu ook toe en roer tot het opgelost is.
5. Koken: Laat het mengsel nog 2 minuten doorkoken. Dit is essentieel voor agar agar om zijn werk te doen. Als je gelatine gebruikt, haal het dan direct van het vuur zodra het is opgelost.
6. Gieten: Schep de hete jam in schone, glazen potten. Laat een klein randje bovenaan vrij.
7. Afkoelen en vacuüm trekken: Draai de deksel erop en zet de potten ondersteboven op een theedoek. Laat ze zo volledig afkoelen. Dit zuigt de lucht eruit en zorgt voor een vacuüm, wat de houdbaarheid verlengt. Zodra ze afgekoeld zijn, zet je ze rechtop in de koelkast.

Stap-voor-stap handleiding: Tips van de maker: Wil je een extra speciale smaak?

Voeg een eetlepel 'Stoofpeertjes kruidenmix' toe voor een warme, herfstige smaak. Gebruik code PUUR10 bij Green Gypsies Spices voor 10% korting op die mix. En onthoud: als je een potje openmaakt, bewaar het dan altijd in de koelkast.

Veiligheid en Houdbaarheid

Omdat we geen suiker gebruiken als conserveringsmiddel, is je jam minder lang houdbaar dan een pot uit de supermarkt.

Suiker is namelijk een wondermiddel voor conservering. Wij doen het op de natuurlijke manier, dus we letten goed op. Een potje gemaakt met chiazaad en fruit zonder extra's is ongeveer een week houdbaar in de koelkast.

Als je het kookt met agar agar en wat erythritol (of stevia), dan kun je de houdbaarheid oprekken naar 2 tot 3 weken in de koelkast. Gebruik altijd schone potten en lepels. Zie je schimmel?

Gooi het direct weg. Ruikt het niet fris? Niet eten.

Gebruik je gezonde verstand.

Controlelijst voor succes

Voordat je begint, even checken of je alles op orde hebt. Dit voorkomt teleurstellingen en gemors.

• Benodigdheden: Heb je chiazaad of agar agar/gelatine in huis? Check.
• Fruitkwaliteit: Is je fruit rijp en gezond? Geen rotte plekken. Goed fruit = goede jam.
• Smaakproef: Proef je mengsel voordat je het in de potten giet. Is het zoet genoeg? Voeg dan een druppel stevia of wat extra fruit toe.
• Structuur: Is het dik genoeg? Bedenk dat het altijd iets dikker wordt als het afkoelt. Chiazaad heeft een uur nodig om zijn volledige werking te doen.
• Veiligheid: Zijn je potten schoon (uitgekookt)?

Met deze stappen maak je voortaan de heerlijkste jams. Of pers je eigen cider van oogstappels, puur en eerlijk volgens de principes van je voedselbos. Smakelijk!