Het opvangen van water van het dak van je tuinhuis of kas

Stel je voor: je tuinhuis of kas loopt vol met water bij de eerste de beste hoosbui. Dat water verdwijnt nu nog in de grond of het riool, terwijl je fruitbomen en moestuin er zo’n dorst naar hebben.

Water opvangen van je dak is niet alleen slim, het is essentieel voor een veerkrachtige permacultuurtuin. Je bespaart geld, je bent minder afhankelijk van het waterleidingnet en je planten krijgen regenwater zonder kalk of chloor. Bovendien is het in de Benelux in sommige gevallen zelfs verplicht om regenwater te recupereren. Dit is hoe je het aanpakt, zonder gedoe.

Hoe regenwater opvangen voor gebruik in de tuin?

Regenwater opvangen begint bij het dak van je tuinhuis of kas. Elke vierkante meter dak levert bij een millimeter regen één liter water op.

Een gemiddeld tuinhuis van 3 bij 4 meter heeft dus al een dakoppervlak van 12 m².

Bij een flinke bui van 10 mm vang je daarmee 120 liter water op. Dat is genoeg om je moestuinbakken en fruitstruiken een week te voorzien van vocht. Je sluit een afvoerpijp aan van de dakgoot naar een opslagtank.

Het water stroomt via de zwaartekracht de tank in. Je hebt geen pomp nodig voor het vullen, alleen voor het leeghalen.

De kwaliteit van het dak bepaalt hoe schoon het water is. Een oud bitumen dak kan verouderde deeltjes loslaten. Laat je dakbedekking daarom controleren door een professional voor oude daken. Kies voor TPO-dakbedekking of bitumineuze waterdichting voor optimale opvang.

Deze materialen zijn geschikt voor drinkwaterkwaliteit, wat handig is als je later besluit het water ook voor de douche te gebruiken.

Voor de tuin is het prima als het water iets minder zuiver is, zolang je maar voorkomt dat bladeren en vogelpoep in de tank komen. Een fijnmazig filter bij de invoer helpt enorm. Denk ook aan de hellingshoek van je dak.

Een hellend groendak levert maar 25% bruikbaar water op, omdat een deel verdampt of in de bodem zakt. Een plat dak of een schuin dak met dakpannen is dus beter voor wateropvang.

Wil je een groendak én water opvangen? Overweeg dan een aparte regenwaterput voor het schone water van het niet-groene deel van je kas of tuinhuis.

6 oplossingen om regenwater op te vangen in de tuin

1. Regentonnen: De klassieker. Kies voor een gesloten regenton van minimaal 200 liter om vervuiling en muggen te voorkomen. Een kleine ton van 50 liter loopt te snel vol en je mist veel water bij hevige buien.
2. Platte regenwaterputten: Ideaal onder een tuinhuis of kas. Ze zijn laag en passen onder de vloer. De Platin vlakke regenwaterput van 1500 liter kost €1.079,80 en is ruimtebesparend.
3. Staande regenwaterputten: Dieper en smaller, geschikt voor kleinere tuinen. De staande put van 2000L kost €1.685,76 en heeft een compacte voetafdruk.
4. Modulaire systemen: Carat S grijswatersystemen zijn stapelbaar en verkrijgbaar van 2700L tot 6500L. Handig als je ruimte beperkt is.
5. Grondwaterputten: Een ondergrondse tank van 15.000 liter, zoals de Platin XXL platte tank voor €9.052,25, biedt enorme opslag zonder zichtbare ruimte in te nemen.
6. Dakgoten met filter: Een simpele goot met een bladvanger voorkomt dat takken en bladeren je systeem verstoppen. Combineer dit met een overstort naar een grotere tank.

Zo regel je de afvoer van regenwater bij je tuinhuis

De afvoer is de sleutel tot een goed werkend systeem. Begin bij de dakgoot: zorg dat deze schoon is en een lichte helling heeft naar de afvoerpijp.

Gebruik een PVC-buis van 50 of 75 mm doorsnede voor een vlotte doorstroming. Sluit de buis aan op een buffer of ton via een overstortventiel. Dit voorkomt dat de tank overloopt bij extreme regen.

Bij een plat dak van je kas of tuinhuis plaats je een dakdoorvoer met een sifon.

De sifon houdt geurtjes tegen en voert het water af naar de tank. Regel de afvoer zo dat je water kunt aftappen zonder de tank leeg te pompen. Een kraan op ooghoogte is ideaal voor het vullen van gieters.

Voor de moestuin kun je een slangetje aansluiten op een aftapkraan. Gebruik een dompelpomp van 400 watt voor het bereiken van verder gelegen perenbomen of hogere borders.

Die pomp kost ongeveer €50-€100 en werkt op 12V of 230V. Zorg dat de tank niet onder water staat; een stabiele ondergrond van grind of beton voorkomt verzakking.

Het kiezen van de juiste afvoersystemen voor je tuinhuis

Een veelgemaakte fout is het gebruiken van een te kleine regenton van 50-60 liter. Daarmee mis je liters water bij elke bui. Kies voor een tank die past bij je dakoppervlak. Een dak van 20 m² levert bij 10 mm regen 200 liter op.

Een ton van 500 liter is dan een minimum. Voor grotere tuinen met fruitbomen en een voedselbos kies je voor 1000 liter of meer.

De keuze hangt af van je daktype en ruimte. Bij een schuin dak met pannen is een klassieke dakgoot met PVC-afvoer voldoende. Bij een plat dak van je kas gebruik je een vlakke afvoer met een hellingshoek van 2%.

Kies voor een systeem dat bestand is tegen vorst; materialen zoals PVC of RVS zijn duurzaam. Voor een voedselbos met bomen en fruitstruiken wil je dat het water snel en stil de tank in stroomt, zonder erosie rond de fundering.

Bij grotere systemen, zoals de Carat S XXL van 16.000 liter, is een professionele installatie aan te raden. Deze systemen hebben een afvoercapaciteit van honderden liters per minuut. De prijzen variëren: een Carat S van 2700L begint bij ongeveer €500, terwijl de XXL-varianten richting de €3.000 gaan.

Vraag altijd naar levering in België en Nederland, want sommige aanbieders rekenen extra transportkosten.

De verschillende soorten afvoermogelijkheden voor regenwater

• Zwaartekracht afvoer: De eenvoudigste methode. Water stroomt vanzelf naar de tank. Ideaal voor kleine tuinhuisjes en lage tanks.
• Met dompelpomp: Voor hogere tanks of verre tuindelen. Een pomp van 400W zuigt water aan en pompt het naar je fruitbomen. Kosten: €50-€150.
• Grondwaterput met infiltratie: Het overtollige water loopt de grond in via een infiltratiekrat. Dit voedt je voedselbos op een natuurlijke manier.
• Gesloten systeem: Geen contact met de buitenlucht, ideaal voor drinkwaterkwaliteit. Gebruik een filter en UV-ontsmetting voor zuiver water.

Vergeet niet de overstort: bij een volle tank moet het overtollige water veilig afgevoerd worden naar de regenpijp of een infiltratiesysteem. Gebruik een overstortventiel met een filter om te voorkomen dat vuil de tank in stroomt. Dit is vooral belangrijk bij permacultuurtuinen waar je de waterkwaliteit hoog wilt houden voor je fruitbomen en groenten.

Voor een permacultuurtuin met bomen en struiken is zwaartekracht vaak voldoende. Je kunt het water direct in een gieter of emmer tappen. Wil je sproeien?

Sluit een slangetje aan op de dompelpomp. Zo geef je je perenboom of braamstruik precies de juiste hoeveelheid water zonder verspilling.

Alles wat je moet weten over regenwater opvangen op het dak

Regenwater opvangen op het dak is een kwestie van goed ontwerp. Meet je dakoppervlak en bereken de jaarlijkse regenval.

In de Benelux valt gemiddeld 800-900 mm regen per jaar. Een dak van 20 m² levert dus 16.000-18.000 liter water op. Je hoeft niet alles op te vangen; een tank van 2.000 liter vangt al 10% van het water op. Dat is genoeg voor de tuin in droge zomers.

Gebruik de juiste materialen. Een Platin vlakke regenwaterput van 3.000 liter kost €1.934,06 en is gemaakt van hoogwaardig polyethyleen.

Dit materiaal is licht en roestvrij. Voor staande putten, zoals de 4.000 liter variant voor €2.690,08, kies je voor een stabiele ondergrond.

Plaats de tank altijd op een vlakke plek, uit de zon, om algengroei te voorkomen. Denk aan de waterkwaliteit. Een hellend groendak levert maar 25% bruikbaar water op, dus vermijd dit als je puur voor opvang gaat.

Kies voor een glad dakoppervlak. Voor voedselbossen met bomen en fruit is regenwater perfect – het is zacht en bevat geen chemicaliën.

Hoe kun je regenwater hergebruiken?

Gebruik het voor bewatering, maar ook voor het vullen van vijvers of het besproeien van kruiden. Regenwater hergebruiken in de tuin is eenvoudig en effectief. Vul een gieter direct uit de tank via een aftapkraan.

Voor grotere oppervlakken sluit je een slangetje aan op een dompelpomp. Geef je fruitbomen ’s ochtends vroeg water, zodat de bladeren drogen en schimmel voorkomen wordt.

In een voedselbos kun je regenwater gebruiken voor mulchlaagjes, die vocht vasthouden. Combineer het met permacultuurprincipes: leg een wadi aan om water op te vangen, op te slaan en af te geven waar nodig.

Gebruik de tank voor irrigatie van je moestuin, maar ook voor het besproeien van paden om stof te verminderen.

In droge periodes kun je water oppompen naar een hoger gelegen reservoir voor zwaartekracht-irrigatie. Zo bespaar je energie en blijft je tuin groen. Overweeg ook eens grijswatersystemen voor je voedselbos; voor de Benelux is het goed om te weten dat regenwaterrecuperatie in sommige gevallen verplicht is, vooral bij nieuwbouw. Check de lokale regels.

Je kunt het water ook hergebruiken voor de wasmachine of toilet, maar dat vereist een extra filter en pomp. Voor de tuin is het simpel: vangen, opslaan en gebruiken.

Hoe kun je regenwater opvangen?

Begin met een plan. Teken je tuin en markeer de daken van je tuinhuis, kas en eventuele schuren.

Bereken de oppervlakte en kies een tank die past. Voor een kleine tuin is een regenton van 200 liter voldoende; voor een groter voedselbos met fruitbomen kies je voor 1.500 liter of meer. De Platin vlakke regenwaterput van 1.500 liter is een populaire keuze voor €1.079,80.

Installeer de tank onder de dakgoot. Sluit de afvoerpijp aan met een helling van 1 cm per meter.

Gebruik een filter om vuil tegen te houden. Vul de tank bij elke regenbui en leeg hem geleidelijk in de tuin. Voor bomen en struiken is een diepe tank beter, omdat het water langer koel blijft.

Test je systeem na installatie. Laat een tuinslang lopen en controleer of het water soepel stroomt.

Zorg dat de tank niet overloopt door een overstort aan te brengen. Met deze stappen heb je een efficiënt systeem dat je tuin van water voorziet, jaar in, jaar uit.

Praktische tips voor wateropvang in je tuin

Kies altijd voor een gesloten regenton of put om vervuiling en muggen te voorkopen. Een open ton trekt muggen aan en laat bladeren in het water vallen.

Laat je dakbedekking controleren door een professional voor oude daken, vooral als je het water ook voor andere doeleinden wilt gebruiken. Gebruik TPO-dakbedekking of bitumineuze waterdichting voor optimale opvang. Combineer wateropvang met andere permacultuurtechnieken.

Plant bomen en struiken die water vasthouden, zoals wilgen of fruitbomen met diepe wortels.

Gebruik mulch om verdamping te verminderen. En vergeet niet: een goed ontworpen systeem bespaart je tijd en geld op de lange termijn. Begin klein als je net begint. Een regenton van 500 liter onder je tuinhuis is een perfecte start.

Zodra je merkt hoeveel water je bespaart, kun je uitbreiden naar een grotere tank. Je tuin zal je dankbaar zijn, en de natuur ook.