Ginkgo biloba: De overlever met eetbare (maar ruikende) zaden
Stel je voor: een boom die 200 miljoen jaar overleeft, dinosaurussen zag en nu in jouw voedselbos staat. Ginkgo biloba, oftewel de Japanse notenboom, is zo’n echte overlever.
Hij is sterk, giftvrij en geeft je eetbare noten. Alleen… die noten ruiken soms behoorlijk sterk.
Toch is dit een parel voor elke permacultuur-tuin. Waarom? Omdat hij bijna niks nodig heeft en toch blijft geven.
Wat is een Ginkgo biloba precies?
De Ginkgo biloba is een naaldboom, maar dan anders. Hij heeft geen kegels, maar bladeren die lijken op varenblaadjes.
In de herfst kleuren die bladeren felgeel, wat een prachtig contrast geeft in een voedselbos. Het is een eenzaadlobbige plant, wat betekent dat hij evolutionair bestaat apart is. De boom groeit langzaam maar gestaag. Een volwassen Ginkgo wordt 15 tot 30 meter hoog en kan wel 1000 jaar oud worden.
Je hebt mannelijke en vrouwelijke bomen nodig voor de zaden, tenzij je een tweeslachtige soort plant. De zaden, oftewel noten, zitten in een vlezige vrucht die in de herfst valt.
De geur van de vrucht is het grootste discussiepunt. Sommige mensen ruiken boter, andere ruiken rottend fruit of braaksel.
Toch is de smaak van de pit binnenin zacht en nootachtig. In Japan en China worden deze noten al eeuwenlang gegeten en verkocht.
Waarom deze boom in jouw permacultuur-systeem?
Een Ginkgo is een echte pioniersboom. Hij doet het goed op arme grond en is resistent tegen luchtvervuiling. Dat maakt hem ideaal voor stedelijke voedselbossen of braakliggende percelen.
Hij heeft weinig tot geen bemesting nodig en is bestand tegen ziekten en plagen.
Je kunt hem combineren met lichtere gewassen. Onder een Ginkgo groeien vaak nog kruiden of laagblijvende struiken, want de kruin is open en luchtig.
Zijn wortels gaan diep, dus ze concurreren niet te veel met de bovengrondse planten. Dit past perfect bij het permacultuur-principe van laagjes en ruimtegebruik. De bladeren zijn ook nuttig.
Ze worden vaak verwerkt in thee of extracten voor de gezondheid. In een voedselbos kun je dus zowel de zaden als de bladeren oogsten.
Dit maakt de boom een echte multi-functionele aanwinst.
De kern: aanplant, verzorging en oogst
Wil je een Ginkgo planten? Kies dan een zonnige plek. Een boom van 2 jaar oud, ongeveer 1 meter hoog, kost rond de €25-€35 bij gespecialiseerde kwekerijen.
Zorg dat je een vrouwelijke boom plant als je zaden wilt. Manijke bomen geven pollen, wat voor sommigen allergieën kan triggeren.
Plant de boom in de herfst of het vroege voorjaar. Graaf een gat dat twee keer zo breed is als de kluit.
Meng de grond met wat compost of bladaarde, maar vermijd te veel stikstof. De Ginkgo houdt van neutrale tot licht zure grond. Geef de eerste twee jaar regelmatig water, daarna is hij zelfredzaam.
De Ginkgo is een echte doorzetter. Zelfs bij bominslagen overleefde hij in Hiroshima. Dat zegt genoeg over zijn veerkracht.
De oogst van de noten start in oktober. De vruchten vallen op de grond en kun je oppakken.
Draag handschoenen, want de vlezige vrucht kan jeuken of ruiken. Dompel de noten onder in water om het vlees te verwijderen. De schil breekt makkelijk, en de witte pit komt tevoorschijn. De pitten kun je roosteren of koken.
Eet ze met mate, want rauw zijn ze licht giftig door kleine hoeveelheden ginkgolzuur. Gekookt of geroosterd verdwijnt dit.
De smaak is mild en lijkt op een pistache of amandel. Bewaar de noten in een pot met zand op een koele plek.
Varianten, maten en prijzen voor in de tuin
Er zijn verschillende vormen van Ginkgo biloba. De standaard boom groeit rechtop en breed uit.
Voor kleinere tuinen is de cultivar ‘Autumn Gold’ ideaal: hij blijft compacter (tot 10 meter) en heeft een prachtige herfstkleur. Prijzen liggen tussen €30 en €50 voor een boom van 1,5 meter. Wil je een solitaire boom of een haag?
De Ginkgo kan als haag worden gesnoeid, maar groeit dan langzamer. Een struikvormige Ginkgo, zoals ‘Saratoga’, is smaller en past in smalle tuinen.
Kosten: ongeveer €40 voor een exemplaar van 1 meter. Voor voedselbossen is een grotere boom vaak beter. Een boom van 3-4 meter hoog kost €70-€100.
Deze groeit sneller naar productie. Zoek je een zelfbestuivende klimmer voor een zonnige muur? Kies dan een kwekerij die biologisch werkt, zoals ‘Permacultuur Kwekerij De Hoven’ of ‘Boomkwekerij Ebbenhorst’.
- Standaard Ginkgo: 15-30m hoog, €25-€100 afhankelijk van maat.
- Compacte cultivar (Autumn Gold): tot 10m, €30-€50.
- Struikvorm (Saratoga): smaller, €40-€60.
- Biologisch geteeld: +€10 op bovengenoemde prijzen.
Zij leveren vrouwelijke bomen die gegarandeerd vrucht dragen. Let op: bij online bestellingen komen verzendkosten van €10-€15 bovenop.
Koop bij voorkeur lokaal om de boom direct te zien en te voelen.
Praktische tips voor een succesvolle Ginkgo in je voedselbos
Start met één boom als proef. Plant bijvoorbeeld een krentenboompje voor heerlijke eetbare bessen op een plek waar je de vruchten makkelijk kunt oprapen, niet onder een terras of pad.
De geur kan namelijk blijven hangen, en je wilt geen overlast voor buren. Combineer de Ginkgo met vaste planten die van schaduw houden. Denk aan hosta’s of varens onder de kruin. Dit creëert een laagjes-systeem dat water vasthoudt en bodemleven stimuleert.
Gebruik mulch van bladeren van de Ginkgo zelf; die vallen in de herfst en voeden de bodem. Let op de waterhuishouding.
- Kies een zonnige, beschutte plek.
- Plant een vrouwelijke boom voor zaden.
- Verwijder de vlezige vrucht direct na val.
- Kook of rooster de noten voor consumptie.
- Snoei alleen dode takken voor een natuurlijke vorm.
De Ginkgo is droogtebestendig, maar jonge bomen houden van vochtige grond. Volg onze tips voor de juiste verzorging en geef in hete zomers een emmer water per week.
Geen mest nodig, behalve een laag compost in het voorjaar. Met deze tips groeit je Ginkgo uit tot een stralende middelpunt in je voedselbos. Hij levert voedsel, schoonheid en veerkracht. En ja, die geur went vanzelf. Probeer het maar.