Februari: De laatste kans voor de aanplant van wortelgoed
Februari is die maand waarin de tuin langzaam ontwaakt, maar de grond nog koud en soms waterval is. Als je een voedselbos wilt starten of uitbreiden, is dit je allerlaatste kans om bomen en struiken met kale wortels te planten.
Wortelgoed is nu nog volop leverbaar, en met een beetje geluk pak je nog die late winterkorting. Het is de perfecte tijd om aan de slag te gaan, want de wortels kunnen nu alvast wennen aan hun nieuwe thuis voordat de lente echt losbarst. Wortelgoed is een stuk goedkoper dan planten in pot.
Je betaalt zo’n 10% minder, wat bij een grotere bestelling flink scheelt.
Maar er zitten ook risico’s aan. Het uitvalpercentage kan oplopen tot 10%, vooral als de wortels uitdrogen. Toch is het voor veel voedselbosplanten de ideale keuze, zeker in februari, want dan is de bodem nog net warm genoeg voor wortelgroei. Je geeft de bomen een voorsprong voordat de lente begint.
Wortelgoed, kluit of in pot
Wortelgoed is plantmateriaal met kale wortels, zonder pot of kluit. Het is leverbaar van november tot april en enkel beschikbaar voor bladverliezende soorten. Coniferen, groenblijvende haagplanten, amberboom en trompetboom worden nooit als wortelgoed aangeboden; die krijg je als kluit of in pot.
Planten in pot zijn het hele jaar leverbaar, maar zijn vaak duurder en minder geschikt voor grootschalige aanplant in een voedselbos.
Kluitplanten hebben een klomp grond om de wortels, vaak verpakt in jute. Ze zijn zwaarder en wat lastiger te verwerken, maar ze geven de wortels wel wat bescherming.
Potplanten zitten in een container en zijn makkelijker te planten, maar ze zijn duurder en kunnen sneller uitdrogen als je ze niet op tijd water geeft. Voor een voedselbos met bomen en fruitstruiken is wortelgoed vaak de slimste keuze, zeker in februari.
Is de herfst de beste tijd om te planten?
Ja, de herfst is vaak ideaal. In Nederland is de bodem in september nog warm genoeg voor wortelgroei, waardoor planten een voorsprong krijgen.
De grond is vochtig, de lucht is koel, en de bomen kunnen rustig wortelen voordat de winter echt toeslaat. Voor bladverliezende soorten zoals appel, peer, hazelaar en meidoorn is dit een gouden periode. Toch is februari een goed alternatief.
De bodem is nog niet bevroren, en de wortels kunnen direct beginnen met groeien zodra de temperatuur stijgt. Het is de laatste kans voordat het plantseizoen eindigt. Als je in de herfst hebt gemist, is februari je moment om in te halen.
Kan je nog aanplanten in de winter?
Jazeker, maar met voorwaarden. In de winter is de grond vaak bevroren of te nat, wat de wortelgroei belemmert.
Wacht met planten als de grond bevroren is of als er strenge vorst aankomt.
Tip: Inkuilt wortelgoed direct na aankoop in zand en houdt het vochtig als je niet direct plant. Zo drogen de wortels niet uit.
Een beetje vorst is niet erg, maar als de grond hard is, kun je beter wachten tot de dooi intreedt. Februari is vaak nog geschikt, zeker als de grond niet bevroren is. De bodem is nog relatief warm, en de wortels kunnen direct aan de slag.
Maar let op: als het vriest, wacht dan tot de dooi. Gebruik deze waardevolle winterse stilte in het bos om tot rust te komen; planten in bevroren grond is immers zinloos en kan de wortels beschadigen.
Ik wil liever planten in het voorjaar, kan dat ook?
Ja, maar februari is eigenlijk de laatste maand voor wortelgoed. Vanaf maart wordt het aanbod kleiner, en tegen de tijd dat we genieten van de bloesempracht en eerste kruiden, is wortelgoed niet meer leverbaar.
Wil je in het voorjaar planten, kies dan voor kluit of pot.
Die zijn het hele jaar beschikbaar, maar zijn wel duurder. Als je in het voorjaar plant, zorg dan dat je de wortels goed water geeft. In de zomer geef je 1x per paar dagen veel water in plaats van elke dag een beetje.
Dat stimuleert de wortels om diep te groeien. Gebruik bij alle aanplant een bodemverbeterend middel zoals Vivimus, dat verkleint de uitvalkans.
Voordelen van wortelgoed
- 10% goedkoper dan planten in pot.
- Ideal voor grootschalige aanplant in voedselbossen.
- Gewicht: licht en makkelijk te verwerken.
- Geschikt voor bladverliezende bomen en struiken.
Nadelen van wortelgoed
- Uitvalpercentage kan oplopen tot 10%.
- Enkel leverbaar van november tot april.
- Wortels drogen snel uit; direct planten of inkuilt.
- Niet geschikt voor coniferen of groenblijvende soorten.
Voordelen van kluit
- Bescherming voor de wortels.
- Geschikt voor meer soorten, waaronder amberboom en trompetboom.
- Beschikbaar buiten het wortelseizoen.
Nadelen van kluit
- Zwaarder en lastiger te verwerken.
- Duurder dan wortelgoed.
- Jute kan uitdrogen; water geven is essentieel.
Voordelen van planten in pot
- Hele jaar leverbaar.
- Makkelijker te planten; wortels zijn beschermd.
- Geschikt voor alle soorten, inclusief coniferen.
Kan ik aanplanten in de zomerperiode?
Jazeker, maar met extra zorg. In de zomer is de grond vaak droog en warm, wat de wortelgroei bemoeilijkt.
Geef 1x per paar dagen veel water, zodat de grond diep vochtig wordt. Gebruik bodemverbeterend middel om de wortels te ondersteunen. Planten in pot zijn het beste geschikt voor zomerplanting, omdat ze al een klomp grond hebben. Wortelgoed is in de zomer niet leverbaar, en kluitplanten drogen snel uit. Voor een voedselbos is het verstandig om grote aanplant in de winter of vroege lente te doen.
Praktische tips voor februari
Koop je wortelgoed bij een gespecialiseerde leverancier zoals Van den Berk of Boomkwekerij Ebben.
Prijzen variëren: een appelboom van 1,5-2 meter kost zo’n €15-25 als wortelgoed, terwijl een potplant van dezelfde maat €20-30 kost. Een hazelaarstruik is verkrijgbaar vanaf €8-12 als wortelgoed. Zorg dat je direct plant of inkuilt. Graaf een gat dat twee keer zo breed is als de wortelklomp, en meng de grond met Vivimus.
Zet de boom recht en vul het gat met aarde, druk aan en geef water. Herhaal dit bij elke boom of struik.
Let op de standplaats: fruitbomen zoals appel en peer doen het goed in de zon, terwijl hazelaar en meidoorn ook halfschaduw tolereren.
Combineer soorten voor een divers voedselbos: bessenstruiken onder bomen, kruiden als bodembedekker. Januari in het voedselbos: plannen, ontwerpen en dromen is de ideale voorbereiding. Februari is je moment. De grond is nog warm genoeg, het aanbod is ruim, en de prijzen zijn gunstig. Begin nu, en tegen de lente heb je een voedselbos dat direct wortel schiet.