De Szechuan peper (Zanthoxylum simulans): Eigen specerijen kweken
Stel je voor: je trekt een bakje uit je eigen voorraadkast met kruiden die je zelf hebt gekweekt.
Je strooit er wat over je roerbak of stoofpot en meteen gaat er een vonk af in je mond. Niet gewoon scherp, niet gewoon pittig. Nee, een soort tintelende, licht elektrische sensatie die je tong prikkelt en een golf van citrusachtige aroma’s loslaat.
Dat is de magie van Szechuanpeper. En het goede nieuws?
Die kun je gewoon in je eigen tuin of op je balkon kweken.
Dit is geen lastige, exotische plant die alleen door experts getemd kan worden. Integendeel. Zanthoxylum simulans is een sterke, winterharke struik die prima gedijt in ons klimaat. Dus, trek je tuinhandschoenen aan en laten we aan de slag gaan.
Hoe smaakt szechuan peper?
Voordat je je handen uit de mouwen steekt, is het goed om te weten wat je precies in de tuin zet. Want Szechuanpeper is dus géén peper.
Laat dat idee meteen los. Het zijn de gedroogde schilletjes van de bes van de Zanthoxylum-struik. De smaak is uniek en lastig te vergelijken.
Je eerste indruk is vaak fris en citrusachtig, alsof je een stukje limoen in je mond hebt.
Maar dan komt het: de ‘ma la’ sensatie. Dat is het typische gevoel van Szechuanpeper, een tintelend en licht verdoofd gevoel op je tong en lippen. Het zit ‘m in een stofje dat alpha-hydroxy sanshool heet.
Het activeert mechanische receptoren in je mond, waardoor je een soort trilling voelt. Het is geen pijn zoals chili, het is een totaal andere dimensie van smaak.
Het opent je smaakpapillen en maakt andere smaken intenser. Echt een gamechanger voor in de keuken.
Wanneer gebruik je Szechuan peper in de keuken?
Je oogst eind september de kleine, 2-3 millimeter grote rode vruchtjes. Als je ze droogt, krullen ze open en kun je het schilletje van het zaad peuteren.
Dat schilletje is wat je gebruikt. In de klassieke Szechuan-keuken is het onmisbaar in gerechten als Kung Pao kip of Mapo Tofu. Maar je kunt er veel verder mee gaan.
Probeer het eens over geroosterde worteltjes uit je moestuin of meng het door een homemade BBQ-rub voor varkensvlees.
Het combineert fantastisch met gember, knoflook en sojasaus. Of maak er een bijzondere olie mee: verhit een scheut zonnebloemolie, voeg een flinke theelepel gemalen Szechuanpeper toe en een snuf zout. Laat het even trekken en je hebt een finishing touch voor elk gerecht. Het is de smaakmaker die je gerechten naar een hoger niveau tilt.
Hoe kweek je een szechuan peper plant?
Het kweken van je eigen Szechuanpeper is een fluitje van een cent als je weet hoe het moet.
De plant is namelijk behoorlijk zelfredzaam. Hij kan 4 tot 6 meter hoog en breed worden, maar je kunt hem makkelijk in toom houden.
Dit is een plant die je in je voedselbos kunt integreren, maar ook prima in een grote pot op je terras kunt houden. Hij is winterhard tot maar liefst -20°C, dus een strenge vorstperiode is geen enkel probleem. Volg onderstaande stappen en je bent verzekerd van een eigen oogst. Je kunt beginnen met zaad, maar wees gewaarschuwd: de kieming van Zanthoxylum-zaden is berucht om zijn wisselvalligheid.
Stap 1 : Aanschaf van zaden of jonge szechuan peper planten
Het kan maanden duren en de kiemkracht is niet altijd even hoog.
Voor een beginnende tuinier is het daarom veel slimmer om te starten met een jonge plant. Die kun je online bestellen bij gespecialiseerde webshops zoals Plukkers.com. Ze hebben vaak jonge planten die al goed geworteld zijn.
Zo ben je verzekerd van een vliegende start. Een jonge plant kost ongeveer tussen de €12 en €18.
Stap 2 : Kies de juiste locatie voor je szechuan plant
Een kleine investering voor jarenlang plezier. Deze struik houdt van zon.
Zoek dus een plekje in je tuin of op je balkon waar hij minimaal 6 uur per dag zon krijgt. Hoe meer zon, hoe beter de bloei en dus de vruchtzetting. Qua grondsoort is hij niet heel kieskeurig, maar hij houdt niet van natte voeten.
Zorg dat de grond goed waterdoorlatend is. Een mengsel van potgrond en perliet (70/30) is ideaal, zeker als je hem in een pot zet.
Stap 3 : Wanneer plant je best je szechuan peper ?
Als je hem in de volle grond plant, meng er dan wat grof zand of grind door om de drainage te verbeteren.
Een plekje tegen een muur of schutting heeft de voorkeur; dat geeft hem extra warmte en beschutting. De beste tijd om je plant uit te planten is in het voorjaar, na de laatste vorst.
Meestal is dat rond half mei. De grond is dan opgewarmd en de plant kan direct beginnen met groeien. Als je hem in een pot houdt, kun hem het hele jaar door planten, maar het voorjaar blijft het meest ideale moment. Zorg dat je voldoende ruimte vrijmaakt.
Houd een plantafstand aan van ongeveer 1 tot 1,5 meter uit elkaar als je meerdere planten neemt.
Stap 4 : Hoe onderhoud je je szechuan plant ?
Ze hebben hun plekje nodig om uit te groeien tot forse struiken. Eenmaal geplant, vraagt de plant weinig aandacht. In de zomer heeft hij af en toe water nodig, vooral als hij in een pot staat en de zon hard toeslaat.
Laat de grond tussen de gietbeurten door licht opdrogen. Een extra gift compost of organische mest in het voorjaar helpt hem om sterk uit te lopen.
De plant is van nature sterk en heeft weinig last van ziekten of plagen.
De grootste vijand is een te natte grond in de winter. Zorg dus echt voor die goede drainage. Als je hem in de volle grond hebt staan, is water geven in de zomer vaak niet eens nodig, tenzij het extreem droog is.
Stap 5 : Hoe moet je een szechuan plant snoeien ?
Snoeien is bij deze plant geen must, maar het kan helpen om de vorm en grootte te beheersen. Hij kan als een forse heester worden gehouden of uitgroeien tot een kleine boom.
Snoei het beste in het late voorjaar, net na de vorst. Verwijder dode takken en takken die elkaar kruisen om de luchtcirculatie te verbeteren bij bijvoorbeeld de geneeskrachtige meidoorn.
Wil je de plant compacter houden? Knip dan de langste scheuten na de oogst terug.
De plant reageert hier goed op en zal voller worden. Het snoeimateriaal kun je overigens gewoon op de composthoop gooien. Geduld wordt beloond. De eerste oogst kun je verwachten vanaf het derde of vierde jaar.
Stap 6 Wanneer kun je je smaakbommetjes oogsten ?
De vruchtjes rijpen in de loop van september. Ze zijn dan felrood en springen bijna open.
Pluk de trossen voorzichtig met de hand. Je oogst nu de hele vrucht inclusief het schilletje en het zaad erin. De oogst is misschien niet enorm, maar elke gezonde bes uit eigen tuin is goud waard.
Een volwassen, goed verzorgde struik kan een emmertje vol opleveren. Dat is genoeg om de hele winter door te gebruiken en zelfs wat cadeau te doen.
De oogst is binnen, nu de verwerking. Dit is het magische moment.
Stap 7 : Verwerken van je rode korreltjes vol pit
Vers zijn de schilletjes nog zacht en minder aromatisch. Ze moeten eerst drogen. Verspreid de besjes op een rooster of een grote schaal op een droge, warme en goed geventileerde plek.
Doe dit niet in de volle zon, want dan verbleekt de rode kleur. Na een paar dagen tot een week zijn de schilletjes krokant en kunnen ze openklappen.
Haal het schilletje los van het zaad. Het zaad is minder aromatisch en kun je weggooien (of weer uitplanten, maar dat is lastig).
Bewaar de gedroogde schilletjes in een luchtdichte pot, uit de zon. Zo blijven ze maandenlang hun intense, tintelende smaak behouden.
Szechuanpeper (Zanthoxylum simulans) Verzorging
De zorg voor je Zanthoxylum simulans is dus eenvoudig. Denk aan de drie basisbehoeften: zon, water en ruimte.
Zorg dat hij minimaal 6 uur zon per dag krijgt, geef hem water als de grond droog aanvoelt (maar nooit water dat in de pot blijft staan) en geef hem de ruimte om te groeien.
De plant is een doorzetter en zal je belonen met een overvloed aan bijzondere kruiden als je hem de juiste basis geeft. Vergeet niet dat deze plant behoort tot een zeer oude familie; er zijn fossiele zaden van Zanthoxylum gevonden in Tsjechië van 20 miljoen jaar oud! Je zet dus een stukje levende historie in je tuin.
Alles voor je ambachtelijke hobby's
Het kweken van je eigen specerijen past perfect in de beleving van een voedselbos of permacultuur tuin.
Het is een manier om jezelf te verbinden met je eten en om smaken te ontwikkelen die je in de winkel niet vindt. Zanthoxylum is een vaste waarde in de kroon- en struiklaag van een gematigd klimaat. Combineer dit bijvoorbeeld met een supergezonde bes vol antioxidanten; het is een langetermijninvestering in je tuin en je smaakbeleving.
Plaats een reactie Reactie annuleren
Als je online je plant of materialen zoekt, kijk dan naar leveranciers die begrijpen waar je mee bezig bent. Bij Plukkers.com bijvoorbeeld, verzenden ze je planten gratis vanaf €75, wat handig is als je meteen ook andere fruitstruiken of bomen meeneemt.
Zo bouw je stap voor stap je eigen eetbare paradijs op. We zijn benieuwd naar jouw ervaringen!
Heb je al een Zanthoxylum in je tuin staan of ga je hem dit jaar planten? Deel je tips, vragen of foto's in de reacties hieronder. Samen leren we de fijne kneepjes van het zelf kweken.