De rol van mieren en mollen in de bodembeluchting
Stel je voor: je loopt door je voedselbosje, tussen de appelbomen en de braamstruiken, en je ziet een verse molshoop. Je eerste gedachte? Waarschijnlijk: ‘Aan de kant, jij!’ Mollen kunnen een uitdaging zijn, vooral als je net die ene permacultuur-cirkel hebt aangelegd.
Maar die kleine graafmachine is ook een krachtige bondgenoot voor de gezondheid van je bodem.
Laten we het eens hebben over die mollige gravers en hun onzichtbare werk.
De rol van de mol in een gezonde tuin
Een mol is de ultieme bodembewerker. Terwijl jij slaapt, graaft hij kilometerslange tunnels.
Dit is geen willekeurig graafwerk; het is een perfect systeem van natuurlijke beluchting. In een voedselbos wil je een levende bodem, en de mol zorgt ervoor dat lucht en water diep de grond in komen. Zonder deze beluchting worden wortels van fruitbomen lui en zwak.
Denk aan de grond onder je voeten. Die moet ademen. Door die gangen van de mol mengt zuurstof zich met de aarde.
Dit stimuleert de bacteriën en schimmels die voedingsstoffen vrijmaken voor je bomen en planten.
Voor samenleven met dieren in de natuur
Het is alsof de mol een compostvat door de grond heen roert. Zijn rol is dus vooral constructief, ook al voelt het soms als verstorend. Je tuin is geen eiland. Het is een stukje wildernis waar dieren een plekje zoeken.
De mol hoort daarbij. Hij jaagt op mollen, termieten en larven die je kwetsbare fruitbomen aanvallen.
Zie hem dus niet als een plaag, maar als een bewaker van je planten. Hij eet de dieren op die wortels aantasten, zoals de engerling. Samenleven betekent soms een compromis.
Misschien vind je een molshoop nét naast je nieuwe moestuinbak. Dat is vervelend, maar het is geen reden om de strijd aan te gaan.
We zoeken een manier waarop jij en de mol langs elkaar heen kunnen leven. Het gaat om begrip voor zijn functie in het ecosysteem.
Wat doen mollen in de grond?
Mollen zijn solisten. Ze werken alleen en zijn enorm territoriaal.
Ze graven een netwerk van vaste gangen (wissels) en jachtgangen. In die gangen voelen ze trillingen en ruiken ze prooien. Ze zijn niet blind, maar hun ogen zijn klein en minder nuttig.
Hun neus en tastzin zijn hun superkrachten. Ze zijn constant op zoek naar voedsel, vooral regenwormen en insectenlarven.
De paartijd is van februari tot april. In die periode zie je veel meer molshopen, omdat mollen op zoek zijn naar een partner.
Hun territorium wordt tijdelijk groter. Als je in het voorjaar plotseling veel activiteit ziet, weet je waarom. Ze bouwen diepe kamers voor hun jongen en jagen op extra eten.
Last van mollen? Ontdek praktische oplossingen om mollen te bestrijden
Voordat je gaat vechten: realiseer je dat mollen onmisbaar zijn voor de bodemstructuur in je permacultuurtuin, zeker als je kiest voor een gezonde bodem zonder spitten.
Ze graven niet voor de lol; ze zoeken voedsel. Als je overlast ervaart, is dat meestal tijdelijk. Probeer eerst de overlast te beperken in plaats de mol te doden. Een dode mol betekent alleen maar dat er ruimte komt voor een nieuwe mol.
Praktische tips om mollen te verjagen
Wil je echt van de overlast af? Kies voor methoden die de mol verjagen zonder hem pijn te doen.
Dit sluit aan bij de filosofie van een voedselbos: werken met de natuur, niet ertegen.
- Plat duwen in plaats van intrappen: Trap molshopen nooit in. Het verstoort de grond en maakt de boel hard. Duw de hoop zachtjes plat met een schep. De mol zal sneller geneigd zijn elders verder te graven.
- Geurige afweer: Mollen houden niet van bepaalde geuren. Plant keizerskroon, kruisbladwolfsmelk of nieskruid rondom je kwetsbare groenten. Deze planten zijn mooi en functioneel in een permacultuur-tuin.
- De fluitende fles: Dit is een klassieker. Graaf een (glazen) fles of pot in de grond, opening naar boven. De wind veroorzaakt een fluitend geluid dat door de grond trilt. Mollen haten deze constante irritante trilling. Kosten: nihil, want je gebruikt oude flessen.
- Mollennet: Als je een nieuwe tuin aanlegt, graaf dan een mollennet (ca. €50,- voor 10 meter) langs de randen van je groentetuin of rond kwetsbare boomstammen. Dit is een fysieke barrière die milieuvriendelijk is.
Hier zijn een paar methoden die goed werken en diervriendelijk zijn: Wat je zeker niet moet doen? Gebruik geen vergif of hamers.
Dat is wreed en vaak illegaal. Bovendien doodt het de natuurlijke vijanden van andere plagen.
Kunnen mollen veel schade aanrichten?
Jazeker. Hoewel ze nuttig zijn, kunnen ze frustratie opwekken. Een molshoop midden in je zaaibed is vervelend.
Ze kunnen wortels van jonge boompjes licht beschadigen door erlangs te graven.
Toch is de daadwerkelijke schade aan volwassen bomen vaak verwaarloosbaar. De bodemverbetering door hun grondwerk weegt vaak zwaarder.
De uitdaging zit 'm in de kwetsbare fasen. Een net geplante fruitboom heeft nog geen diepe wortels. Als een mol net onder die boom graaft, kan de boom verzakken.
In een voedselbos met veel vaste planten en houtsnippers als mulchlaag is de overlast vaak minder.
De grond is al losser en vochtiger, waardoor de mol minder druk voelt om constant te graven. Conclusie: zie de mol als een gratis werknemer die je bodem luchtig houdt. Met een beetje begrip en de juiste (geurige) planten, woont hij gerust een eindje verderop in je tuin. Zo houd je een gezonde, levende bodem door te kiezen voor een levende mulch in de kruidlaag voor al je fruit en bomen.