De kracht van de paardenbloem: Wortel, blad en bloem gebruiken
Ken je dat? Je loopt door je tuin of langs een weiland en overal waar je kijkt, zie je die vrolijke gele bloemen. De paardenbloem. Veel mensen zien 'm als onkruid, maar jij weet beter.
In je voedselbos of permacultuur-tuin is deze plant een schat. Letterlijk een vitaminebom die gratis en voor niets groeit.
Je kunt alles gebruiken: de wortel diep in de grond, het blad dat laag ligt en de zonnige bloem bovenop. Vandaag duiken we in de kracht van Taraxacum officinale. Pak een kopje thee, en laten we deze gouden verborgen schat ontdekken.
Taraxacum officinale
De paardenbloem heeft een Latijnse naam die je moet onthouden: Taraxacum officinale. Waarom?
Omdat dit de echte, geneeskrachtige soort is. Niet al het gele spul is automatisch deze krachtpatser. In de wereld van permacultuur noemen we dit een 'pioniersplant'.
Hij komt op plekken waar de bodem verdicht is, helpt die bodem losser te maken met zijn wortel en trekt voedingsstoffen omhoog. Je vindt 'm overal.
Tussen de klinkers in je oprit, in de rand van je voedselbos of gewoon in het gazon.
In een permacultuur-systeem is dit geen plaag, maar een onderdeel van het web. De bloem bestaat uit tot wel 200 kleine lintbloemen. Een mini-systeem op zich. Elk van die bloemetjes maakt zaad, waardoor je planten snel uitbreiden.
Vitamine- en mineralenbom
Handig als je snel bodemdekking wilt. Waarom zou je deze plant oogsten?
Simpelweg omdat het eten ervan je lichaam voedt. De paardenbloem barst van de vitaminen. We hebben het over vitamine A, B1, B2, B3, B6, C en E.
Dat is een behoorlijk lijstje voor een plant die vaak wordt genegeerd.
Vooral in het vroege voorjaar, als je lichaam snakt naar groen na de winter, is dit goud waard. Naast vitaminen zit het tjokvol mineralen. Denk aan kalium voor je spieren, ijzer voor je bloed en calcium voor je botten.
Maar ook silicium, magnesium en zink. Het is alsof je een dure multivitamine-pil uit de grond trekt.
De bladeren zijn hier op hun rijkst. Naarmate de zomer vordert, verandert de chemische samenstelling. De plant zet de energie namelijk om in bitterstoffen en wortelgroei.
Geneeskrachtige werking
De paardenbloem is een echte 'bitter'. En dat is goed nieuws.
Bittere planten activeren je spijsvertering nog voordat het eten je maag in is. Ze zetten je lever aan het werk en helpen je gal om beter te stromen. In de fytotherapie (kruidengeneeskunde) is Taraxacum officinale een klassieker voor het ondersteunen van de lever.
Het helpt bij het afbreken van vetten en het schoonhouden van je systeem.
Het is een reiniger. In de volksmond werd vroeger al gezegd dat paardenbloem "bloedzuiverend" is. Wetenschappelijk gezien gaat het vooral om het stimuleren van de afvoer van afvalstoffen via de nieren en de lever. Let wel: we praten hier over ondersteuning.
Spijsverteringsorganen
Het is geen geneesmiddel. Gebruik het als onderdeel van een gezonde leefstijl in je voedselbos.
Als je last hebt van een trage spijsvertering of een opgeblazen gevoel, kan paardenbloem helpen. De bitterstoffen, zoals taraxol en taraxasterol, activeren de aanmaak van maagzuur en gal. Dit zorgt ervoor dat eten beter wordt afgebroken.
Reiniging en sterking
Ook de wortel bevat inuline, een prebiotische vezel die goede bacteriën in je darmen voedt.
Zo bouw je aan een sterk immuunsysteem van binnenuit. Naast je spijsvertering werkt paardenbloem vocht-afdrijvend. Dit is handig als je wat vocht vasthoudt.
De kaliumrijke bladeren zorgen ervoor dat je nieren hun werk kunnen doen, zonder dat je belangrijke mineralen verliest. Combineer dit met een wandeling door je voedselbos en je bent je lymfestroom aan het stimuleren. Het is een milde manier om je lichaam te 'resetten' in het voorjaar.
Bereidingen uit de Paardebloem
Hoe krijg je deze plant nu het beste naar binnen? Je kunt alle delen eten, maar de smaak verschilt enorm per seizoen en per deel.
De kunst in de permacultuur-tuin is om op het juiste moment te oogsten. Bladeren in het voorjaar zijn zacht en minder bitter. Bladeren in de herfst zijn hard en bitter, maar zitten vol reserve-stoffen.
De wortel is in de herfst het beste, als de energie van de plant naar beneden is getrokken.
Hieronder vind je een paar simpele methoden die je direct kunt toepassen. Je hebt geen dure apparaten nodig, alleen een beetje tijd en de wil om te experimenteren. 1.
Recepten en methoden
Lente-salade (Bladeren): Pluk de jonge bladeren uit de schaduwrijke randen van je tuin, waar de natuurlijke bladval de kruidlaag voedt. Ze zijn nog mals. Was ze goed.
Ze smaken heerlijk met een simpele vinaigrette van olijfolie en citroen. De bitterheid verdwijnt grotendeels als je ze kort blancheert (1 minuut in kokend water).
Dit is de makkelijkste manier om al die vitaminen binnen te krijgen. 2. Bloemenlikeur (Bloem): Verzamel een flink aantal gele bloemen (zonder de groene slipjes eronder, dat geeft extra bitter). Doe ze in een pot en giet er suikervrije jenever of wodka bij (bijvoorbeeld een fles van €15,- van de supermarkt).
Laat dit 2 weken trekken op een donkere plek. Zeef het en je hebt een zonnig likeurtje voor op de tuinbank.
3. Koffievervanger (Wortel): Dit is de klassieker. In de herfst graaf je de wortel uit (gebruik een spitvork om de grond niet te hard te verstoren).
Was de wortel goed en snijd hem in stukjes. Rooster ze in de oven op 180 graden tot ze donkerbruin zijn en geur afgeven.
Maal ze fijn in een koffiemolen. Zet een brouwsel zoals koffie. Het smaakt naar een milde, licht-bittere koffie met aardse tonen.
4. Paardebloem-siroop (Bloem): Kook een kilo suiker met water tot siroop.
Voeg een liter gele bloemen toe (zonder stengel). Laat dit 24 uur wellen. Zeef het goed en kook het nog een keertje op. Wist je dat ook de eetbare bloemen van de daglelie een heerlijke toevoeging zijn in je voedselbos?
Doe het in schone flessen. Een flesje zelfgemaakte siroop kost in de winkel al snel €8,- tot €12,-. Zelf doen is goedkoper en leuker.
Praktische tips voor de oogst
Om het maximale uit je paardenbloemen te halen, volgen hier nog een paar concrete tips. Dit is de kennis die je direct kunt toepassen in je eigen omgeving.
- Timing is alles: Oogst bladeren voor de bloei (maart/april) voor de fijnste smaak. Wacht je te lang, dan worden ze te bitter om rauw te eten.
- Chemie-vrij: Let erop dat je planten oogst die niet behandeld zijn met pesticiden. Sproeien ze bij de buren in de straat? Zoek dan een veilige plek verderop of in je eigen tuin.
- Wortel oogsten: Graaf de wortel uit als de bovengrondse plant is afgestorven (late herfst). Je hebt een stevige schep nodig. De wortel kan wel 30 cm diep zitten.
- Opslag: Verse bladeren zijn maar kort houdbaar. Vries ze in of verwerk ze direct. Gedroogde wortel en bloemen kun je maanden bewaren in glazen potten op een donkere plek.
- Variatie: Probeer eens een mix van paardenbloemblad met jonge brandnetel en weegbree. Dit is een krachtige lentegroentemix voor je soep.
Zo wordt de paardenbloem een vaste waarde in je voedselbos, net als vroege stinsenplanten en bloembollen. De paardenbloem is dus geen onkruid.
Het is een gratis superfood en een medicijn in één, recht onder je voeten. Dus de volgende keer dat je die gele koppen ziet, denk dan niet aan wieden, maar aan salade, koffie of een versterkende thee.