De Hartbladige els (Alnus cordata) voor snelle biomassa
Stel je voor: je wilt je voedselbos versneld opbouwen, de bodem verbeteren en snel een flinke lading biomassa oogsten. Je hebt niet tien jaar de tijd om te wachten tot bomen volwassen zijn.
Je hebt een soort nodig die meteen aan de bak gaat. De Hartbladige els (Alnus cordata) is precies dat: de sprinter onder de bomen.
Hij groeit als kool, bindt stikstof en levert waardevolle takken en stammen voor je biomassahout. Voor wie in permacultuur denkt, is deze boom een goudmijn. Hij is geen fruitboom, maar wel een essentiële ondersteuner.
Hij zet de toon voor de rest van je ecosysteem. In dit stuk duiken we diep op wat de Alnus cordata voor jou kan betekenen, wat hij kost en hoe je hem het beste plant.
Hartbladige Els (Alnus cordata)
De Alnus cordata, oftewel de Hartbladige els, komt oorspronkelijk uit Zuid-Italië en Griekenland.
Dat verklaart meteen zijn karakter: hij is enorm sterk, groeit snel en kan tegen een stootje. In Nederland en België is hij perfect inzetbaar voor snelle groenprojecten. Je ziet hem vaak in parken, maar in een voedselbos is hij pure magie.
Wat hem zo bijzonder maakt, is zijn vermogen om stikstof uit de lucht te vangen en in de bodem vast te leggen. Dit proces, stikstofbinding, zorgt ervoor dat de grond rondom de boom rijker wordt.
In een voedselbos zorgt de els voor een betere voedingsbodem voor je fruitbomen en vaste planten.
Je kunt hem dus zien als de 'moestuin-verzorger' van je bomenlaag. Qua grootte mag je rekenen op een flinke boom. Hij kan uiteindelijk tussen de 15 en 25 meter hoog worden. Dat is best hoog, maar gelukkig laat de boom zich goed begeleiden door te snoeien.
Hij vormt een sterke kroon en een rechte stam, wat hem ook geschikt maakt voor houtproductie. Zijn blad is opvallend klein en hartvormig, vandaar de naam.
Kenmerken van de hartvormige els (Alnus cordata)
Laten we de specificaties even op een rijtje zetten, want dit is waar de boom echt uitblinkt. De groeisnelheid is ronduit spectaculair. Waar veel loofbomen rustig opbouwen, sprint de Alnus cordata vooruit.
Dit maakt hem ideaal voor wie snel resultaat wil zien in de landschapsinrichting of biomassa wil oogsten.
Een ander groot voordeel is de winterhardheid. Omdat de boom oorspronkelijk uit koudere gebieden in Zuid-Europa komt, kan hij prima tegen een Nederlandse winter. Hij is zeer winterhard en kan goed tegen wind.
Dit maakt hem tot een betrouwbare keuze voor open plekken in je voedselbos waar andere bomen het misschien zwaar hebben.
Wat betreft de bodem is de els een allemansvriend. Hij prefereert vochtige grond, wat perfect past bij de randen van sloten of vochtige percelen in een permacultuur systeem. Hij verdraagt tijdelijk natte voeten prima.
Wel is het slim om hem te planten in grond die goed doorlatend is om wortelrot te voorkomen bij langdurig water. Veel mensen gebruiken de Hartbladige els voor een bomenhaag of windsingel.
Bomenhaag van de Alnus cordata: de plussen en minnen
Dit is een slimme zet. De boom vormt een dichte begroeiing die dienst doet als windbreker.
Dat beschermt je gevoelige fruitbomen en groenten ertegen. Ook zorgt een rij elsjes voor privacy en een prachtig groen lijnenspel in je tuin. De voordelen op een rij: snelgroeiend, bodemverbeterend en stikstofbindend. Hij zorgt voor een rijke biodiversiteit; vogels en insecten weten de boom goed te vinden.
Als je hem snoeit, krijg je een dichte structuur. Je kunt hem zelfs als haagboom gebruiken, al groeit hij harder dan een gemiddelde haagbeuk.
Er zijn ook minpunten. Omdat hij zo hard groeit, vergt hij onderhoud. Snoeien is nodig om de gewenste vorm te behouden.
Verder kan de boom flink wat ruimte innemen. Plant hem niet te dicht bij gebouwen of leidingen, want zijn wortelgestel is sterk en zoekt actief naar water.
Ook het snoeien moet je op het juiste moment doen: nooit als het vriest, maar in de winter als het blad eraf is.
Snelle biomassa en prijzen
Wil je biomassa oogsten? Dan is de Alnus cordata een uitstekende keuze.
Je kunt hem snoeien voor takkenhout (geschikt voor de biomassakachel of als mulchmateriaal) of hem uitgroeien tot een stamboom voor brandhout. De stamomtrek bepaalt de prijs. Hieronder vind je de actuele prijzen voor stammen van diverse maten (Bron 2).
- 6/8 cm stamomtrek: €42,68
- 8/10 cm stamomtrek: €52,14
- 10/12 cm stamomtrek: €67,17
- 12/14 cm stamomtrek: €87,30
- 14/16 cm stamomtrek: €190,12
- 16/18 cm stamomtrek: €253,17
- 18/20 cm stamomtrek: €319,13
- 20/25 cm stamomtrek: €395,76
Let op: de beschikbaarheid loopt van november tot eind maart. Dit is de ideale planttijd voor blote wortel bomen.
De investering waard?
Hier zijn de prijzen per stuk: Deze boom groeit zo snel dat je vaak al na een paar jaar kunt oogsten voor biomassa.
Je investeert nu, en oogst de komende jaren volume. Dit maakt de aanschafprijs vaak relatief meevallen als je kijkt naar de totale productie die je eruit haalt. Als je kijkt naar de prijzen, zie je dat de kosten oplopen naarmate de stam dikker wordt. Een boom van 6/8 cm kost €42,68.
Dat is een bescheiden bedrag voor een snelle groeier. Voor dat geld krijg je een Siberische erwtenstruik als stikstofbinder die direct biomassa opbouwt.
De investering voor grotere maten is hoger, maar dan heb je ook meteen een forse start. Vergeet de service niet. Bij de aanschaf van deze bomen (Bron 2) krijg je vaak bezorging tot in de tuin en kun je gebruikmaken van eigen transport.
Dat scheelt je een hoop gesleep. Bovendien geven ze een groeigarantie op alle planten.
Mocht de boom het niet doen, dan staan ze voor je klaar. Dat geeft rust. De klanttevredenheid liegt er niet om: een 8,6/10 en meer dan 500.000 klanten. Dat betekent dat je te maken hebt met een partij die weet wat ze doen. Voor een voedselbos is het fijn om een betrouwbare leverancier te hebben voor je bomenlaag.
Praktische tips voor aanplant
Goed, je hebt besloten om de Hartbladige els te kopen. Nu de praktijk.
De Alnus cordata is geen moeilijke dame, maar ze waardeert goede startcondities. Ten eerste: plant hem in vochtige, goed doorlatende grond. Hou je grond vochtig, maar zorg dat het water weg kan.
Ze houdt van water, maar niet van drijvende wortels. Als je een boom plant met een stamomtrek vanaf 8/10 cm, of als je een windgevoelige plek hebt, gebruik dan boompalen.
Zet de paal vast in de grond en bind de boom er losjes tegenaan.
Dit voorkomt dat de boom omwaait bij de eerste de beste storm. De wortels moeten eerst goed vastgroeien. De boom is stikstofbindend, wat betekent dat hij zijn eigen meststof maakt. Je hebt dus weinig extra bemesting nodig.
Wanneer en hoe snoeien?
Integendeel: plant je fruitbomen in de buurt, dan profiteren zij van de extra stikstof die de els in de bodem brengt. Dat is de kracht van een slimme polycultuur.
Een veelgemaakte fout is snoeien als het vriest. Doe dit nooit. De boom kan de wond niet goed helen en de vorst kan doordringen in het verse hout. De juiste tijd is in de winter, als de boom in rust is en het blad is gevallen.
Dit is meestal van december tot maart. Voor biomassa snoei je de boom terug op een stamhoogte die jij prettig vindt.
Door jaarlijks te snoeien, stimuleer je de boom om nieuwe, rechte scheuten te vormen. Deze jonge scheuten zijn perfect voor brandhout of snippers. Zo beheer je de grootte en houd je de productie hoog.
Let op dat je schone snoeischaren gebruikt. Els is relatief zacht hout, dus een scherpe snoeizaag of takkenschaar werkt het best.
Verzegel grote wonden eventueel met wondverzorgingsmiddel om ziektes te voorkomen.
Conclusie
De Hartbladige els (Alnus cordata) is de ideale aanvulling voor een voedselbos dat snel wil groeien. Hij levert biomassa, verbetert de bodem en zorgt voor structuur. Combineer hem bijvoorbeeld met productieve hazelaars voor de bosrand; of je nu kiest voor een stam van 6/8 cm (€42,68) of meteen inslaat op een maat van 20/25 cm (€395,76), de boom betaalt zich terug in groeikracht en ecologische waarde.
Met de juiste aanpak (vochtige grond, boompalen bij grote maten en snoeien in de bladloze winter) heb je jarenlang plezier van deze snelle groeier, die je perfect combineert met een klassieker in de struiklaag.
Het is een investering in de toekomst van je tuin en de biodiversiteit. Haal deze krachtpatker in huis en laat hem zijn werk doen.