Daslook vermeerderen uit zaad of uit bollen?

Daslook, die prachtige, frisgroene bodembedeker die in het voorjaar de bosbodem opfleurt met zijn delicate witte bloemschermen. Het ruikt naar knoflook, smaakt naar bieslook en is een absolute aanwinst voor je voedselbos of schaduwtuin.

Je ziet het steeds vaker terugkomen in permacultuur-tuinen, en terecht! Maar hoe breid je zo'n mooie daslook-plek nu uit?

De vraag is vaak: zaad of bollen? Of misschien wel anders? Laten we dat even goed uitzoeken, want er zitten nogal wat haken en ogen aan.

Daslook vermeerderen uit zaad of uit bollen?

Als je door een loofbos loopt en je ziet een tapijt van daslook, dan denk je misschien: "Dat wil ik ook!".

De verleiding is groot om even een schep mee te nemen of zaad te verzamelen. Eerlijk is eerlijk, de snelste weg naar een volle border is vaak via bollen of plantjes. Zaad winnen en zaaien klinkt romantisch, maar in de praktijk is het een heel gedoe.

Daslook zaad heeft een specifieke behandeling nodig en ontkiemt traag. Bollen planten is sneller, maar die zijn vaak duurder en kwetsbaarder.

En dan is er nog de gouden tip: scheuren! Laten we de opties langslopen, zodat je een weloverwogen keuze kunt maken voor jouw stukje natuur.

Zaaien van daslook

De kern van de zaak is dat daslook (Allium ursinum) een vaste plant is die van nature uitgroeit tot pollen. In het wild verspreidt het zich langzaam via zaad, maar in een tuinsetting wil je vaak sneller resultaat. De plant is overigens geen echte bolgewas zoals een tulp, maar een bolletje. Een soort mini-uitje eigenlijk.

Dat bolletje sterft in de zomer af en rust tot het volgende voorjaar. Dat gedrag bepaalt hoe we hem het beste kunnen vermeerderen.

Er is iets magisch aan het zelf opkweken van planten uit zaad. Je begint met niets en eindigt met een volwaardige plant. Bij daslook is die magie helaas vaak ver te zoeken.

De ontkieming is moeilijk en het proces duurt ontzettend lang. Daslookzaad heeft een zogenaamde 'noodzakelijke koudeperiode' nodig, oftewel stratificatie.

Je moet het zaad dus eerst een tijdje in de koelkast leggen (niet bevriezen!) om de winterslaap te breken. Zelfs als je dat goed doet, is het resultaat teleurstellend. Van de 100 zaden zullen er misschien een stuk of 10 tot 20 ontkiemen.

En dan groeit het zaailing-gedoe ontzettend traag. Je bent al gauw twee tot drie jaar verder voordat je een volwassen plant hebt die bloeit.

Voor een voedselbos dat in een redelijk tempo productief wil zijn, is dat gewoonweg te langzaam. Je wilt immers snel kunnen oogsten en de bodem bedekken. Wil je het per se proberen?

Bollen planten van daslook

Koop dan vers zaad bij een gespecialiseerde kwekerij. Zaad verliest snel zijn kiemkracht.

Je kunt het in de herfst zaaien op een koude bak of in de volle grond, maar wees gewaarschuwd: het is een gok.

De betere optie is om na de bloei de zaaddozen te knippen voordat ze openbarsten (om ongewenste verspreiding te voorkomen), de zaden te drogen en ze in de koelkast te stratificeren. Maar eerlijk? Koop liever plantjes. Het bespaart je een hoop frustratie. Als je voor snelheid en zekerheid gaat, dan is het planten van bollen (of eigenlijk bolletjes) de aangewezen weg. Je koopt ze in het najaar, vaak als 'verse bollen' of als potplantjes.

Je plant ze in de herfst of het vroege voorjaar. De plantafstand is ongeveer 15 tot 20 cm.

Ze moeten ongeveer 5 cm diep de grond in. Ze houden van een plekje in de halfschaduw of schaduw, onder bomen of struiken. Denk aan de plekken onder je fruitbomen of notenbomen, waar ze perfect passen in de ondergroei.

De prijs voor daslookbollen varieert. Je betaalt al snel €0,50 tot €1,00 per bol, afhankelijk van de grootte en de kwekerij.

In een tuincentrum vind je ze vaak in zakjes van 10 of 20 stuks. Online bij permacultuur-webshops zoals 'De Natuurlijke Tuinbouw' of 'Kwekerij de Hessenhof' zijn ze ook te verkrijgen. Let wel op: verse bollen kunnen snel uitdrogen.

Plant ze dus direct na aankoop of bewaar ze koel en vochtig (niet in een plastic zak!).

Een nadeel van bollen is dat ze vaak uit het wild worden opgegraven. Dit is slecht voor de natuurlijke populaties. Koop daarom bij voorkeur bij kwekers die ze zelf opkweken (cultivar).

Alternatieve vermeerderingsmethoden

Ook kunnen bollen diep worden geplant of ondersteboven worden geplant, waardoor ze niet goed groeien. Zorg dat het puntige topje naar boven wijst.

Als je ze plant, zorg dan dat de grond goed los is en vochtig houdt de eerste tijd, tot ze wortel hebben geschoten.

Nu komt het echte goud voor de permacultuur-tuinder: scheuren! Daslook vormt na verloop van tijd dichte pollen. In het voorjaar zie je hoe de pollen groeien. Na de bloei, meestal vanaf juni, als het blad geel begint te worden en afsterft, is het tijd om de plant te vermeerderen.

Je graaft de hele pol op (bijvoorbeeld met een spitvork) en scheurt hem met de hand of een scherp mes in stukken. Elk stukje moet wat wortels en een stukje bol hebben.

Deze gescheurde delen plant je direct weer uit. Ze groeien vaak sneller aan dan nieuwe bollen. Bovendien is dit de meest duurzame manier.

Je gebruikt materiaal dat je al hebt en je houdt de plant vitaal.

De plantafstand blijft 15-20 cm. Dit is de manier waarop boeren en tuinders dit al eeuwen doen. Het werkt simpelweg het best.

Je kunt dit overigens alleen doen als de planten al een jaar of 2-3 oud zijn en goed gegroeid zijn.

Een andere tip om de verspreiding te beperken (of juist te stimuleren, afhankelijk van je doel) is het gebruik van wortelbarrières. Daslook verspreidt zich niet agressief via worteluitlopers, maar het zaad kan wel overal terechtkomen. Door slimme bodembedekkers in te zetten, kun je de groei van ongewenste kruiden op natuurlijke wijze onderdrukken. Snoei de bloemstengels direct na de bloei af als je wilt voorkomen dat het zaad in de tuin rondvlieit.

Zo houd je de soort zuiver en voorkom je dat je overal daslook krijgt waar je het niet wilt. Combineer het in je voedselbos ook eens met bieslook voor natuurlijke insectenverwarring; vergeet niet dat daslook een inheemse soort is.

In Nederland is het beschermd in het wild. Koop dus geen planten die uit het wild zijn verzameld.

Gelukkig is het in tuincentra en bij gespecialiseerde kwekers (zoals 'Kwekerij Eekholt' of 'Kwekerij de Oorsprong') gewoon te koop als opgekweekte plant. Dit is de beste keuze voor een gezonde tuin.

Praktische stappenplan

Laten we het nog even samenvatten in een concreet plan. Stel, je wilt een plek van 4 vierkante meter vullen met daslook.

Je hebt ongeveer 100 planten nodig (bij 20 cm afstand). Wat doe je?

De goedkoopste en beste optie: Koop in de herfst of het vroege voorjaar 100 daslookbollen of 50 potjes met planten (deze zijn vaak al wat groter). Kosten: ongeveer €50 - €80. Plant ze uit in de schaduwrijke hoek onder je bomen.

Zorg dat de grond rijk is aan humus en luchtig is. Geef water als het lang droog is.

Wacht tot het volgende voorjaar en geniet van de eerste bloei. Na 2-3 jaar scheur je de pollen op en heb je er 200! De alternatieve route (die minder aan te raden is): Koop een zakje zaad (€5). Zaai het in december in een koude bak.

Wacht tot maart op de opkomst. Verpot de 20 zaailingen die het overleven naar potten.

Wacht nog een jaar tot ze groter zijn. Plant ze uit. Wacht nog een jaar tot ze bloeien. Totaal duur: 3 jaar voordat je oogst. Totaal kosten: weinig geld, maar veel tijd.

Conclusie: Wat is de beste keuze?

Voor 99% van de tuinders is het antwoord duidelijk: koop plantjes of bollen en scheur ze later. Zaaien is voor liefhebbers met veel geduld of voor veredelaars.

Daslook is een plant die je wilt hebben, niet een plant waar je eindeloos op moet wachten. De waarde van daslook in een voedselbos is groot: het bedekt de bodem, trekt nuttige insecten aan en je kunt er vroeg in het jaar van oogsten. Onthoud dat daslook goed gedijt in combinatie met andere vaste planten in de schaduw.

Denk aan salomonszegel, bosanemonen of de eetbare bloemen van de daglelie. Ze vormen samen een prachtige, eetbare ondergroei die de bomen en struiken niet hindert.

Dus, ga naar die kwekerij, koop een bosje daslookbollen en plant ze onder je fruitboom. Binnenkort heb je je eigen lente-uien-voorraad zonder de natuur te schaden.